پادیاو / پادیاب چیست؟

در فارسی کهن و میانه، طهارت و شستشو را با عنوان پادیاو، پادیاوی و یا پادیاب بیان می‌کردند. از این رو، به جایگاه هایی که برای شستشو استفاده می شد “پادیاو” می‌گفتند. تشت آبی که با آن شستشو می‌کردند نیز پادیاب دان نام داشت.

واژۀ پادیاو در زبان های اسپانیایی و ایتالیایی، به صورت پائیا و پاتیسو در آمده است. در فرانسوی و انگلیسی نیز به صورت پاسیو (Patio) و پاتیو و پیشیو بیان می‌شود.

تاریخچۀ پادیاب / پادیاو در معماری

آب همواره در ایران و نزد ایرانیان مقدس بوده است و دلیل این امر تا حد زیادی، به اقلیم خشک و کم آب کشورمان مرتبط است. همین کم آب بودن قسمت های وسیعی از ایران، سبب شد تا ایرانیان در ساختن سد و بند، بخشاب و کانال کشی و حفر قنات، عملکردی عالی داشته باشند.

پرستش و ستایش، بخشی از آیین ایرانیان بوده و از دیرباز در ایران، بیشتر پرستشگاه ها یا بر لب چشمه آب برپا شده یا اینکه در کنار آن، جایی برای شستشو ساخته اند تا ستایشگران پیش از درآمدن به آتشکده یا مهرابه دست و روی خود را بشویند.

در نیایشگاه های کهن، پادیاو را در پیش درگاه، اما در عمق می‌ساختند تا نمای درگاه به خوبی آشکار باشد و جلوی دید را نگیرد. در بیشتر شهرهای ایران، آبِ روانِ روگذر کمیاب بود؛ از این رو، به ناچار از آب قنات‌ها و یا پایاب‌ها بهره می‌گرفتند. پادیاو را در زمین می‌کَندند تا همتراز کارِ قنات شود و آب آن رخنمون پیدا کند.

یکی از کهن ترین پرستشگاه‌های ایرانی که هنوز برپا است، در نزدیک کازرون (بیشابور، پایتخت شاهپور اول) جای دارد. این پرستشگاه، در نزدیکی یک آبگیر سنگی بنا شده است و گرداگرد آن، راهروی سرپوشیده ای قرار گرفته است. رودخانه ای که از نزدیک این پرستشگاه می‌گذرد. آب این رودخانه در راه کانالی که در زمین کنده شده است، از گوشۀ یکی از راهروها به درون روان می‌شده و پس از پر کردن و لبریز کردن آبگیر میانی، از سمت دیگر خارج می شد. این پرستشگاه بسیار کهن، به دلیل اهمیت و ارجی که داشت، در زمان شاپور ساسانی و به دستور او مورد مرمت قرار گرفت.

بعد ار ورود اسلام به ایران و پذیرفته شدن این دین توسط ایرانیان، معماریِ عبادتگاه‌ها در ایران رنگ و بوی اسلامی شدن گرفت و پادیاوها به صورتی متناسب با عبادتگاه‌های اسلامی و معماری اسلامی در آمدند. ساختار معماری پادیاو توسط معماران تازه مسلمان ایرانی به شمال آفریقا و اسپانیا راه یافت و بخشی از زیبایی معماری آن دیار را از آنِ خود کرد.

پادیاب (پادیاو) ایرانی

پادیاو ایرانی، چهار دیواری کوچکی بوده است که جوی آب یا برکه ای در میان داشته است. در پیرامون آن نیز چند رختکن و تاق نما وجود داشته است. پادیاب کم کم از پیشِ پرستشگاه ها، به درون خانه ها نیز راه یافت و چون معماری ایرانی درون گرا است، تبدیل حیاط های گرد بسته به پادیاو و گودال باغچه، لطف بسیاری به خانه های ایرانی داد. گودال باغچه، حیاط دور بسته ای است که یک حوض در وسط آن وجود دارد.

در شهرها و آبادی‌های پیرامون کویرهای ایران، دسترسی به آب روان در سطح زمین، بسیار کم است. از این رو، در این نواحی ایران، پادیاو را به صورت گودال باغچه و حوضخانه های زیر زمینی ایجاد می‌کردند تا از این طریق بتوانند آب قنات های عمیق را به آنجا کشانده و در آن روان سازند. گودال باغچه ها علاوه بر دست یابی به آب روانِ زیر زمین، جایگاه های خنک و دلچسبی را در تابستان های گرم و سوزان نواحی گرم و خشک ایران فراهم می‌کردند. به عنوان مثال، در کاشان روزهایی که دمای هوا به 45 درجۀ سانتیگراد می‌رسد، گودال باغچه های شهر، پناهگاه‌های بسیار خوبی برای مردم است. گاه اختلاف درجۀ دمای گودال باغچه و حیاط باروکردنی نیست!

پادیاو ایرانی بعد از ورود اسلام

نمونه های متعددی از پادیاب ایرانی در کشورمان وجود دارد؛ به عنوان مثال، در تپۀ میل ورامین می‌توان یکی از آن‌ها را دید. پس از ورود اسلام به ایران، پادیاب ایرانی، در پیشگاه مساجد و زیارتگاه ها، با عنوان “وضوخانه” جای گرفت. بنابراین، می‌توان گفت وضوخانه در معماری ایران بعد از اسلام، تا حدی معادل پادیاو در معماری ایرانی قبل از اسلام است. در پیشخانِ مسجد جامع یزد، در پای درگاه، پادیاوی بود که اکنون پوشیده و انبار شده است. بجز مساجد، امامزاده ها و حسینیه ها نیز اغلب دارای پادیاب و یا حوضخانه هستند.

گودال باغچه های کهن را می‌توان در شهرهایی مانند یزد، نائین، اردستان، زواره و کاشان دید که باز هم نمودی از پادیاب ها بعد از ورود اسلام به ایران هستند. مسجد ملک کرمان، مسجد جامع سمنان و مسجد جامع قزوین از جمله مساجدی هستند که در میانسرا و در پیش گنبد آن‌‎‌ها، پادیابی وجود داشته است که اکنون همه را از خاک انباشته و یا پوشانده اند. گودال باغچه میان مدرسه و مسجد آقا بزرگ کاشان را می‌توان از آخرین نمونه‌های پادیاو دانست که در زمانی نسبتاً نزدیک به دوران ما (1268 شمسی) ساخته شده است و همچنان وجود دارد. سبک ساخت مجموعه آقا بزرگ، دورۀ دوم شیوه معماری اصفهانی است.

پادیاب در معماری آتشکده های ایران

آتشکده ها، مکان عبادت ایرانیان زرتشت قبل از ورود اسلام به ایران بود. بنابراین، مکانی مقدس تلقی می‌شدند و با پادیاوها مرتبط بودند. آتشکده آذر گشنسب یا آذر خسروان نمونه‌ای از این مورد است. این اتشکده در نزدیکی یک برکه آب نهاده شده که مانند برکۀ فیروزآباد چشمه‌ای از ته آن می جوشید. این چشمه اکنون به صورت خُم ژرف در آمده است. بررسی رسوب شناسی رسوبات این چشمه نشان می‌دهد که حدوداً هزار سال است که آب آن روان می باشد. آتشکدۀ آذر گشنسب در دورۀ اشکانیان ساخته شده و سبک معماری آن، به شیوه پارتی است.

آتشکدۀ کاریان نمونه دیگر است. این آتشکده در خارج از شهر گور قدیم، نزدیک فیروز آباد فارس بر سر راه شیراز واقع شده است. به این آتشکده، در گذشته بارین نیز می‌گفتند و در حال حاضر به کاخ اردشیر نیز معروف است. وجود برکه در نزدیکی آتشکدۀ کاریان، یکی از دلایل محکم بر معبد بودن آن است که ستایشگران می‌توانستند قبل از ورود به معبد، با بهره گیری از آب آن، پاک و مطهر شوند.

پادیاو در باغ ها و کوشک های ایرانی

باغ های ایرانی و کاخ هایی که در شیراز، یزد، کرمان، اصفهان، تهران، مازندران و خراسان بر جای مانده است، همه دارای پادیاو هستند. از بین همۀ این ها، حوضخانه های باغ دلگشای شیراز، کاخ هشت بهشت اصفهان، صاحبقرانیه تهران، چهلستون و اشرف مازندران (شهرداری فعلی بهشهر) خاص هستند.

حوضخانه و حوض جوش شاه عباس و فتحعلی شاه در باغ فین کاشان، زیبایی خیره کننده معماری ایرانی را به رخ می‌کشند. همچنین در باغ دولت آباد یزد در عمارت پیش سردر و در باغ زیبای بهشت آیین و حتی در زیر بادگیر آن، نمونه هایی گوناگون و متنوع از پادیاب را می‌توان دید.

علاوه بر پادیاو یا همان گودال باغچه، باید از وضوخانه‌ها و حوضخانه‌هایی که در میان یا گوشۀ کوشک های زیبای ایرانی ساخته شده است، یاد کنیم.

The post پادیاو (پادیاب) در معماری ایران قبل و بعد از ورود اسلام appeared first on همستان.

مقصوره در معماری چیست؟

مقصورۃ یکی از اجزای کلیدی در معماری مساجد تاریخی است که داستانی آمیخته از سیاست، امنیت و هنر را در دل خود دارد. واژه مقصوره از ریشه «قصر» به معنای محدود شده یا محصور است. مقصوره یا محدودۀ سلطنتی، عبارت است از یک فضای محصور و چهار گوش (مربع-مستطیل) در داخل مسجد و در مجاورت محراب. این فضای محصور، با دیواره‌های مشبک چوبی، فلزی یا سنگی از سایر قسمت‌های شبستان جدا می‌شود. کاربرد اولیه مقصورۃ، حفظ امنیت حاکم یا امام جماعت در هنگام نماز بود.

تاریخچه وا بداع مقصوره در معماری

تاریخچه ایجاد مقصوره به قرن اول هجری بازمی‌گردد و جالب است بدانید که انگیزه اصلی ساخت آن، ترس از کشته شدن یا ترور حاکم اسلامی بوده است. بنابراین، این عنصر معماری اسلامی، ریشه در کشورهای اسلامی دارد و سنت آن از شهر مدینه در کشور عربستان آغاز شده است. بسیاری از مورخان معتقدند عثمان بن عفان (خلیفه سوم) اولین کسی بود که در مسجد النبی مقصورۃای از خشت ساخت تا پس از کشته شدن خلیفه دوم (عمر)، از جان خود محافظت کند. اما شکل رسمی‌تر و دائمی‌تر آن توسط معاویه بن ابی ‌سفیان در شهر دمشق (کشور سوریه) رواج یافت. او پس از آنکه هدف یک سوء قصد نافرجام قرار گرفت، دستور داد فضایی محصور برای او در مسجد بسازند تا هنگام نماز از گزند دشمنان در امان باشد.

تغییر مقصوره در ایران

مقصوره مدت ها پس از اینکه در ایران مورد استفاده و اجرا قرار گرفت، مفهوم اولیه و اصلی خود را از دست داد. به این صورت که به فضای وسیع زیر گنبد بزرگ مسجد که به آن “گنبد خانه” می‌گفتند، اتلاق شد.

اما چرا مقصوره در ایران متفاوت شد؟

در دیدگاه شیعه، بر سادگی و برابری صفوف نمازگزاران، دلیل تاکید می شد؛ از این رو، وجود حصار فیزیکی بین امام و ماموم چندان مورد پسند نبود. به همین دلیل، با گذشت زمان، در ایران و مناطق شیعه‌نشین، مقصورۃ تغییر ماهیت داد و از یک حصار حفاظتی کوچک به یک گنبد خانه عظیم تبدیل شد. در واقع در معماری ایرانی-شیعی، مقصورۃ دیگر برای حفاظت از جان حاکم نبود، بلکه برای تجلیل از شکوهِ نماز و قبله ساخته می‌شد.

به این ترتیب، معماران ایرانی فضای زیر گنبد اصلی را که محراب در آن قرار داشت «مقصوره» نامیدند تا بر اهمیت و قداست آن بخش تأکید کنند. ایوان مقصوره در مسجد گوهرشاد مشهد با ارتفاع حدود ۲۵ متر، مشهورترین نمونه این اصطلاح در معماری ایرانی است.

ایوان مقصوره کجاست؟

در یک مسجد بزرگ (مانند مسجد گوهرشاد در مشهد یا مسجد جامع اصفهان)، وقتی در صحن ایستاده‌اید، چهار ایوان در چهار طرف خود می‌بینید. ایوانی که از همه بلندتر است، تزئینات بیشتری دارد و در ضلع جنوبی (سمت قبله) قرار گرفته، همان ایوان مقصوره است.

ایوان مقصورۃ همواره در ضلع جنوبی صحن و رو به قبله ساخته می‌شود و به گنبد اتصال دارد. در واقع، پشت این ایوان، معمولاً فضای وسیع زیر گنبد (گنبدخانه) قرار دارد که محراب اصلی مسجد در آنجا تعبیه شده است. ایوان مقصوره مهم‌ترین بخش مسجد است؛ از این رو، زیباترین کاشی‌کاری‌ها، کتیبه‌های تاریخی و مقرنس‌کاری‌ها در این ایوان دیده می‌شود. این بخش، محل استقرار حاکمان و سخنرانان است.

تفاوت مقصورۃ عربی با مقصوره ایرانی

با توجه به آنچه که در بالا در مورد تاریخچه شکل گیری مقصوره بیان شد، در اینجا، تفاوت این آن را در معماری اسلامی سنی و معماری ایرانی شیعه بیان کرده ایم.

مقصوره در معماری یونان جایی داشت؟

اصولاً مقصورۃ به معنای آنچه که در بالا اشاره شد، جایی در معماری یونان ندارد؛ زیرا همانطور که بیان شد، این عضو معماری، در واقع پس از ظهور اسلام و در معماری اسلامی خلق شد. حال آنکه قدمت معماری یونانی بسیار فراتر از معماری اسلامی است. بنابراین، اگر به دنبال واژه دقیق مقصورۃ در متون کلاسیک یونان باستان بگردید، آن را پیدا نخواهید کرد؛ زیرا این یک اصطلاح تخصصی در معماری اسلامی است. از یک دیدگاه دیگر، به لحاظ مفهوم معماری و وجود فضایی مشابه باید بگوییم که در معماری معابد یونانی نیز فضایی وجود داشت که دقیقاً همان نقش «فضای محصور و خاص» در مقصورۃ های اسلامی را ایفا می‌کرد. نائوس و آدیتون در معماری یونان، واژه هایی هستند که می توان آن ها را معادل واژۀ مقصوره در معماری اسلامی در نظر گرفت. در ادامه، شباهت و تفاوت های مقصورۃ با نائوس و آدیتون بیان شده است.

شباهت مقصوره با نائوس

شباهت مقصوره معماری اسلامی با نائوس و آدیتون معماری یونانی، یک شباهت ساختاری بوده و این شباهت، در «محصور بودن» فضا است. همان‌طور که مقصورۃ در ابتدا فضایی برای جداسازی حاکم یا امام از عامه مردم بود، آدیتون نیز فضایی برای جداسازی امر قدسی (مجسمه خدا و کاهن) از مردم عادی بود.

نائوس (Naos) یا سلا (Cella) اتاق اصلی و مرکزی معبد بود که مجسمه خدایان در آن قرار داشت. مانند مقصوره که مقدس‌ترین بخش مسجد (نزدیک محراب) است، نائوس نیز قلب معبد محسوب می‌شد.

آدیتون (Adyton) فضایی در انتهای نائوس بود که کاملاً محصور بود و فقط کاهنان بلندپایه اجازه ورود به آن را داشتند. Adyton در یونانی به معنای وارد نشدنی است.

تفاوت مقصورۃ با نائوس

تفاوت مقصوره با نائوس از دو جنبه اساسی است: 1- هدف از ایجاد آن ها و 2- محل قرار گیری آن ها.

1. هدف:مقصوره در معماری اسلام در ابتدا با هدف امنیت فیزیکی (جلوگیری از ترور) ساخته شد و بعدها جنبه تشریفاتی و هنری گرفت. اما در یونان، هدف از ابتدا قداست مذهبی و ایجاد فاصله میان دنیای فانی و دنیای خدایان بود.
2. محل قرارگیری: مقصورۃ معمولاً در شبستان و بخشی از فضای بزرگ مسجد است که با دیواره‌های مشبک جدا شده؛ اما در یونان، این فضا توسط دیوارهای ضخیم سنگی محصور می‌شد و بخشی از ساختار صلب بنا بود.

نمونه های مقصورۃ در معماری مساجد جهان اسلام

مقصوره پس از ابداع و اولین اجرای آن در قرن نخست هجری قمری، در معماری مساجد سراسر جهان اسلام، از شرق تا غرب، گسترش یافت؛ اما به تدریج، در هر منطقه شکل خاصی به خود گرفت تا اینکه در مساجد مدرن، رفته رفته حذف شد. علت حذف آن، ایجاد برابری در نماز بود.

مقصورۃ مسجد قیروان یکی از قدیمی‌ترین و سالم‌ترین نمونه‌های چوبی در جهان اسلام است که با کتیبه‌های کوفی تزئین شده است. مقصوره مسجد قرطبه نیز به خاطر هنر و زیبایی خود که شامل طاق‌های متقاطع و تزئینات معرق طلایی ‌است، مشهور می باشد. طاق‌های آن به گونه‌ای طراحی شده که پژواک صدای امام جماعت را در کل شبستان پخش می‌کند.

The post مقصوره در معماری چیست و چه کاربردی در مساجد دارد؟ appeared first on همستان.

اهمیت و عملکرد باغ در معماری ایرانی

زمانی که آریایی ها به سرزمین ایران کوچ کردند، جاهایی را سبز و خرم و جاهایی را خشک و بی آب یافتند. آن‌ها به دنبال دسترسی به آب، نخستین کاریزها و آب بندها را ساختند. به دلیل هوای گرم و خشک ایران، آب، درخت، گل و سبزه از دیرباز مورد توجه ایرانیان بود، است. در این سرزمین، مردم به مکان های پر درخت، سایه دار و خنک نیاز داشتند؛ از این رو، در معماری باغ های ایرانی، درخت اهمیت فراوانی داشت و ایرانیان قدیم می‌کوشیدند باغ هایی با درختان فراوان ایجاد کنند. هرقدر این درختان کهن تر، تنومندتر و سایه افکن تر بودند، صاحبان باغها بیشتر به خود می‌بالیدند. تا حدی که درختکاری به یکی از جشن‌های ملی تبدیل شد و بدین وسیله مردم را به کاشتن درخت و پرورش نهال تشویق می‌کردند.

باغ هایی که در ایران ساخته شده است چند کارکرد داشته اند:

1. باغهایی که به صورت همگانی بوده و برای گردش و سرگرمی مردم ساخته می‌شد.
2. باغهای میوه که عمدتاً جنبۀ شخصی داشت و برای کسب معاش و درآمد ایجاد و استفاده می‌شد.
3. باغهایی سلطنتی که برای شاهان و سران ممالک در دوره های مختلف سلطنت شان ساخته می شد و استفادۀ شخصی – رفاهی داشته است.

تاریخچه باغ ایرانی در معماری

باغ های کهن ایرانی که مربوط به قبل از زمان صفویان هستند، یا از بین رفته اند و یا اینکه همگی دست خورده شده اند. مثالی از این مورد، تالار تیموری اصفهان است که دیگر باغی در پیشگاه آن نمانده و خیابان کشی شده است. کهن ترین باغ های بجای مانده در ایران، مربوط به زمان صفویان و در شهر اصفهان است؛ باغ چهلستون، هشت بهشت و باغ اشرف. از آن زمان، نگاره هایی برجا مانده که نشان دهندۀ برخی باغهای گذشته است؛ مانند قوشخانه، نمکدان، هفت دست و هزار جریب؛ این باغها ویران شده‌اند.

انواع فضای سبز و باغ ایرانی در معماری

در معماری باغ های ایرانی، فضای سبز بر چند گونه بوده است:

1. باغچه که در انداز های کوچک تر بوده و جنبۀ خصوصی داشته است و در همۀ خانه های ایرانی، از جمله خانۀ مردمان معمولی تا توانگران ساخته می شد.
2. گودالِ باغچه نوع دیگری از فضای سبز است که بیشتر در جاهایی ساخته می‌شد که در آنجا آب فراوان نبوده است.
3. نارنجستان گونۀ دیگری از باغ های ایرانی بوده که در آن مرکبات کشت می شد. شماری از نارنجستان ها را می‌توان در شهر یزد یافت.
4. پالیز یا همان باغ بزرگ همراه با چند ساختمان. در زبان فارسی، واژۀ پالیز برابر با باغی بوده که درون آن ساختمان و کاخی هم ساخته می‌شد. باغ هایی همانند باغ دلگشا، باغ جهان نما، باغ چهلستون اصفهان و باغ فین کاشان از جمله پالیزهای معروفی هستند که در ایران ساخته شده است.

ویژگی های معماری باغ ایرانی

یکی از ویژگی های اصلی باغ های ایرانی درونگرا بودن آن است؛ به این معنی که گرداگرد باغ، با دیوار بسته می‌شد و کسی نمی‌توانست از بیرون، داخل باغ را ببیند. به طور کلی، درونگرایی مشخصۀ بارز معماری ایرانی است. طراحی اغلب باغ های ایرانی طوری بود که ویژگی‌های تقریباً مشترکی در همۀ آن‌ها می‌بینیم؛ این ویژگی‌ها به صورت زیر است.

• پالیزها اغلب دارای یک درآیگاه (سردر) بوده است. درآیگاه ساختمانی مجزا از که از ساختمان اصلی (کوشک) بود که در آن از مهمان پذیرایی می‌شد. عالی قاپو، نمونه‌ای از یک سردر خاص است که در زمان خود به یک باغ بزرگ باز می شد که از آنجا تا زاینده رود ادامه داشته است.
• برای باغ هایی که درآیگاه نداشتند، دیواری به نام پرس ایجاد می‌شد. این دیوار مانعِ دید از بیرون به درون باغ می‌شد.
• درخت ها را در یک راستا و در فاصله های برابر می‌ساختند.
• به دلیل آنکه پهنۀ وسیعی از کشور ایران آب و هوای گرم خشک دارد، در باغ های ایرانی، تا حدّ امکان، یک بوتۀ کوچک بی بر هم کاشته نمی‌شد.
• در زیر درختان سرو، کاج و چنار، گلهایی مانند گل سرخ و گل رز کاشته می‌شد تا از آن ها عطر و گلاب تهیه کنند و این خود یک جنبۀ درآمد زایی داشت.

طرح معماری باغ ایرانی

در زمان ساخت باغ ایرانی، به چگونگی تابش آفتاب توجه ویژه ای می شد. به این صورت که ساختِ ساختمان باغ را در راستایی انتخاب می‌کردند که در تابستان کمتر آفتاب بگیرد و در زمستان به محض طلوع خورشید، تابشِ آفتاب ساختمان را گرم کند. در طراحی معماری باغ های ایرانی، بخش هایی وجود دارد که در اغلبِ باغ ها دیده می‌شود؛ این بخش ها عبارتند از:

1. ساختمان اصلی (کوشک)
2. میانکرت
3. استخر و یا حوض کله گی
4. گلشن یا گلستان
5. حوض نزدیک سردر

هر یک از موارد بالا در ادامه توضیح داده شده است.

1- کوشک در باغ های ایرانی

در بررسی طراحی معماری باغ های ایرانی، می بینیم که باغ های بزرگ که برای پادشاهان و سران ساخته می‌شد، هر کدام دارای چند ساختمان بوده است. از میان این چند ساختمان، یکی از آن ها ساختمان اصلی بود که کوشک نامیده می شد. برخی کوشک ها از چهار طرف ساختمان، درب هایی رو به باغ داشتند. برخی کوشک ها نیز تنها یک نما و درنتیجه یک درب داشتند و پشتشان بسته بود.

در پشت کوشک، ساختمانی به نام “اندرونی باغ” ساخته می‌شد که مربوط به زندگی خصوصی بود. ساختمان اندورنی، به وسعت و بزرگی ساختمان کوشک نبود.

طراحی کوشک در باغ ایرانی، بیشتر از الگوی چهار چفته پیروی می‌کند. این الگو در خانه های زواره و ابیانه بسیار یافت می شود. گاه نیز کوشک ها الگویی بر پیۀ جفت سازی کانونی (تقارن مرکزی) دارند. به این صورت که دو راستای عمود بر هم دارند و ساختمان از هر سو جفت سازی شده است. مثالی از این مورد، کوشک جهان نمای شیراز است.

2- میانکرت، ویژگی باغ ایرانی

در اطراف ساختمان اصلی (کوشک) باغ ایرانی، درختی کاشته نمی‌شد و چشم انداز آن باز بود؛ طوری که سردر از ساختمان اصلی دیده داشته باشد. در این قسمت‌ها بجای درخت، گونه‌ای یونجه بسیار خوشبو به نام اِسپست می‌کاشتند. فاصلۀ میان کوشک و سردر باغ که در آن درختی کاشته نمی شد و چشم انداز آن باز بود، میانکرت نام دارد.

حدّ فاصل ساختمان کوشک تا ساختمان سردر باغ های ایرانی، دو خیابان وجود داشت و در امتداد این دو خیابان، جوی آب ایجاد می‌شد. در امتداد خیابان و جوی آب نیز درختکاری می‌شد. نوع درختانی که در این قسمت از باغ‌ها کاشته می‌شد، به آب و هوای آن منطقه بستگی داشت. بیشتر درخت های پده کاشته می‌شد؛ اما بسته به اقلیم منطقه، سرو و کاج و یک درخت خزان دار مانند درخت تبریزی، چنار، سپیدار و ارغوان را در یک رده می‌کاشتند. کاشت درخت خزان پذیر به این علت بود که جنبۀ سبزی همیشگی باغ را بر هم بزند و به آن تنوع ببخشد. فاصلۀ درختان برای کاشت طوری در نظر گرفته می‌شد که بعد از رشد، روی هم سایه نیندازند و هر کدام به اندازۀ کافی از نور آفتاب بهره مند شوند.

3- استخر / حوض کله گی

وجود استخر، یکی از مشخصه های اصلی بیشترِ باغ های ایرانی است. در بیشتر باغ ها، یک استخر به طرح مربع  مستطیل می‌بینیم که در جلوی کوشک ساخته شده و با فواره های آب جذاب تر و زیبا تر شده اند. آب این استخر، به پاشوره سرازیر می‌شد و از آنجا، از دو جوی آبی که در امتداد میانکرت ایجاد شده بود، تا نزدیک سردر روان می‌شد.

در برخی از باغ های ایرانی، بجای استخر، حوض کله گی می‌ساختند. حوض کله گی، در سه و یا هر چهار سوی کوشک وجود داشت. آب موجود در حوض ها نیز در طوری هدایت می‌شد که به جوی های موجود در امتداد خیابان ها می ریخت و در نهایت، به ساختمان سردر روان می‌شد و به آنجا می‌رسید.

4- گلشن

گلشن یا گلستان، بخشی از باغ های ایرانی است که محل کاشت گل های مختلف بود. در گلشن، گل‌هایی را می‌کاشتند که سال ها برجا باشد؛ گل‌هایی مانند گل رشتی، گل روغنی، گل چایی و گل آتش. در میانۀ این گل‌ها، محل‌های ویژه ای ایجاد کرده بودند که جایگاه کاشت گل‌های فصلی بود. در جلوی کوشک ها نیز از گل‌های فصلی استفاده می‌شد.

5- حوض در باغ ایرانی

علاوه بر استخر و یا حوض کله گی که مربوط به ساختمان کوشک بود، یک حوض دیگر هم در باغ های ایرانی ایجاد می‌شد که کوچکتر از آن‌ها بود و مربوط به ساختمان سردر بود. شکل هندسی این حوض به صورت مربع، مستطیل، ستاره ای، هشت ضلعی و یا دوازده ضلعی بود. در مواردی که حوض بسیار بزرگ بود، آن را دوزاده ضلعی می‌ساختند. نکته جالب اینکه، معماران ایرانی از ایجاد حوض‌هایی با شکل دایره و بیضی اجتناب می‌کردند؛ زیرا بر این باور بودند که آب در آن می‌گندد.

آب باغ های ایرانی از کجا تأمین می شد؟

شبکۀ آبرسانی در باغ های ایرانی به چند روش کار می‌کرد:

1. گاه اب از یک قنات به دست می آمد و همۀ باغ را سیراب می کرد. مثال: باغ فین کاشان، باغ دلگشا، باغ دولت آباد یزد و باغ شاهزاده ماهان در کرمان.
2. دربرخی باغ ها، آب از طریق چاه تأمین می‌شد.

نمونه باغ های ایرانی

1. باغ فین کاشان
2. باغ شاهزاده ماهان
3. باغ دلگشا
4. باغ چهلستون قزوین
5. باغ دولت آباد در یزد
6. باغ هشت بهشت اصفهان
7. باغ جهان نمای شیراز

1- باغ فین کاشان

باغ فین کاشان پیشینۀ کهنی دارد. این مجموعه شامل دو باغ بوده است:

1. باغ فین کهن: در سوی راست باغ کنونی قرار داشته و از آن تنها چند درخت سرو برجا مانده است.
2. باغ فین نو: در زمان صفویان بنا شد؛ از تمامی بخش های این باغ، ساخت سردر باغ و شترگلوی عباسی مربوط به صوفیان است. شاه نشین و شتر گلوی دوم در زمان کریم خان زند ساخته شد.

در محل موزه و کتابخانه کنونی باغ فین، در گذشته کوشک‌هایی بوده است که اکنون از میان رفته است. باغ فین کاشان از جمله باغ های ایرانی است که دارای حوض کله گی می‌باشد. در این باغ، آب از حوض کله‌گی جلوی شاه نشین، از طریق آبنماهایی که گرداگرد باغ وجود دارد، به همه جای باغ رسانده می شود و سپس از باغ خارج می شود. در گذشته، آب پس از خروج از باغ، به یک دیوانسرا می‌رسید. این دیوانسرا که یک کاخ بسیار بزرگ بود، ویران شده است.

2- شاهزاده ماهان، باغ ایرانی با ثبت جهانی

باغ شاهزاده ماهان در استان کرمان واقع شده و از جمله باغ های ایرانی است که در میراث جهانی یونسکو به ثبت رسیده است. آب این باغ از آب قنات و رودخانه تیگران تأمین می‌شود. آب قنات وارد مخزنی در بالای باغ شده و از آنجا به پایین سرازیر می‌شود. این باغ سلطنتی با مساحت تقریبی 5 هکتار، در سال 1297 هجری قمری و دوران پایانی حکومت قاجار ساخته شده است. باغ شاهزاده ماهان یک بنای پلکانی و مطبق است و فواره‌هایی که در حوضچه های آن وجود دارد، به واسطۀ وجود شیب ساختاری باغ، آب را فواره می‌کنند و برای فواره‌ها، از هیچ نیروی دیگری بهره گرفته نشده است. در باغ ایرانی شاهزاده ماهان، یک کوشک (کاخ) دو طبقه وجود دارد که توسط چندین ساختمان در پیرامون آن احاطه شده است. درختان باغ شامل درخت انگور، انار، کاج و سایر درختان زینتی است.

3- باغ دلگشا

باغ دلگشا در شیراز، از جمله باغ های کهن ایرانی است که پیش از آل مظفر هم وجود داشته و تاریخ آن به پیش از اسلام نیز نسبت داده شده است. این باغ دارای چهار کرت و یک کوشک در میان آن بود. میانکرت باغ دلگشا را به هم زده‌اند و باغ را دو تکه کرده‌اند. این دگرگونی ها، اصالت باغ دلگشا را از بین برده است. دلگشا، از جمله باغ های ایرانی دارای پادیاب و استخر است و الگوی استخر این باغ، از باغ دولت آباد یزد برگرفته شده است. ساختمان کنونی باغ دلگشا از زمان کریم خان زند به جا مانده است که البته در زمان قوام السلطنه، تغییرات زیادی در آن ایجاد شد. به عنوان مثال، تالار و پلکان آن به هم خورده و بجای آن، پلکانی مانند پله های تخت جمشید ساخته شد؛ پله هایی کوتاه و کف پهن.

4- باغ چهلستون قزوین

باغ چهلستون، از معروف ترین باغ های ایرانی است و در شهرستان قزوین واقع شده است. این باغ، کهن ترین باغ صفویان است و تنها بخشی از آن بجا مانده است؛ کوشک آن نیز دستخوش دگرگونی های زیادی قرار گرفته است. این کوشک تنها ساختمان سلطنتی باقي مانده از مجموعه كاخ هاي روزگار شاه طهماسب است.

5- باغ دولت آباد، باغ ایرانی با حوض کله گی

باغ دولت آباد در شهر یزد واقع شده است. در این باغ، ساختمان اصلی (کوشک) به دیوارِ تهِ باغ چسبیده بود و در فاصلۀ بین کوشک تا سردر باغ، چشم اندازی باز وجود داشت که با بوته کاری مزین شده بود. این باغ دارای حوض کله گی است که در هر سه طرف کوشک ساخته شده است. آب مورد نیاز برای آبیاری باغ دولت آباد یزد، از قنات تأمین می‌شد. باغ دولت آباد، یک تابستانه خانۀ بزرگ با یک زیر زمین دارد. اتاق های تابستانی آن در و پنجره رو به بیرون ندارند و نور و هوا از بخش بالایی اتاق ها وارد فضا می‌شده است.

The post باغ ایرانی در معماری، ویژگی ها و انواع آن appeared first on همستان.

تعهدات و وظایف صاحب کار ساختمان

یکی از وظایف صاحب کار یا مالک ساختمان این است که جهت أخذ جواز ساخت اقدام کند و قبل از شروع کار ساخت و ساز و اجرای ساختمان، پروانه ساختمان و مجوزهای لازم را از مرجع صدور پروانه تهیه کرده باشد. صاحب کار می‌بایست دو نسخه از این مجوزها را به مجری بدهد. همچنین متعهد است در یک صورتجلسه کتبی، محل اجرای ساختمان را به او تحویل دهد. تحویل کارگاه به مجری نیز نباید بیش از 30 روز از تاریخ امضای قرارداد به طول انجامد. توجه داشته باشید که انجام کار توسط مجری ساختمان، می‌بایست به تأیید ناظر و ناظر هماهنگ کننده برسد.

سایر وظایف و تعهدات صاحب کار ساختمان نسبت به مجری به قرار زیر است:

1. صاحب کار می بایست تسهیلات لازم به منظور تأمین آب و برق کارگاه ساختمان را قبل از شروع عملیات ساختمانی فراهم نماید.
2. در مواردی که مجری یا ناظر پیشنهادهایی ارائه می‌دهند و یا از او کسب نظر می کنند، حدأکثر طی یک هفته نظر نهایی خود را اعلام کند.
3. تغییرات و اصلاحات مورد نظر خود را فقط پس از تأیید ناظر ساختمان و توسط او به مجری ذیصلاح ابلاغ کند. صاحب کار به هیچ وجه مجاز نیست در امور اجرایی کارگاه به طور مستقیم دخالت کند.
4. از دیگر تعهدات صاحب کار ساختمان، پرداخت هزینه های مربوط به بیمه کارگاه ساختمان است. توجه داشته باشیدکه هزینه های مربوط به بیمه نیروی انسانی، ماشین آلات و تجهیزاتی که متعلق به مجری است، باید توسط خود مجری پرداخت شود و صاحب کار ملزم به پرداخت آن‌ها نیست.

اختیارات صاحب کار (مالک) ساختمان

1. صاحب کار ساختمان اختیار دارد به طور دائم و مستمر از کارگاه ساختمان خود بازدید داشته باشد؛ به نحوی که موجب اختلال در امور جاری کارگاه نشود.
2. او مجاز است بی انضباطی، کم کاری، حیف و میل و عدم رعایت اصول ایمنی در محل کارگاه ساختمانی را به طور کتبی به مجری یا پیمانکار اعلام کند. اگر مجری و پیمانکار به نظرات صاحب کار توجه نکنند، او می‌تواند بر اساس مفاد پیش بینی شده در قرارداد، مجری و پیمانکار را تعویض کند.
3. مالک ساختمان اختیار دارد در ضمن اجرای ساختمان حدأکثر تا معادل 20 درصد مبلغ قرارداد را تقلیل یا افزایش دهد. اگر این مبلغ از 20 درصد مبلغ قرارداد تجاوز کند، مجری ساختمان موظف است بلافاصله قیمت پیشنهادی خود را به صاحب کار اعلام نماید تا در صورت حصول قرارداد الحاقی، در آن خصوص اقدام گردد.

The post صاحب کار ساختمان کیست و چه تعهدات و اختیاراتی دارد؟ appeared first on همستان.

مجری ذیصلاح ساختمان کیست؟

در ساخت و سازهای شهری، یعنی پروژه های نوع ساختمانی که در داخل حریم شهرها و روستاها اجرا می‌شوند، پروژه ها سه عاملی هستند. یعنی در این پروژه ها، مالک پروژه (صاحب کار)، مهندس ناظر و مجری ساختمان سه عامل اصلی در پیش برد ساخت پروژه ساختمانی محسوب می‌شوند. در این میان، مجری ذیصلاح ساختمان شخصی است که در زمینه اجرای ساختمان، دارای پروانه اشتغال به کار از وزارت مسکن و شهرسازی است و بر اساس قررادادهایی که با مالکان (صاحبان کار) می‌بندد، اجرای عملیات ساختمانی را بر عهده می‌گیرد. او باید ساخت و ساز ساختمان را بر اساس نقشه‌های مصوب و کلیۀ مدارک منضم به قرارداد انجام دهد.

مجری ذیصلاح به طور مستقیم با صاحب کار (مالک پروژه) و مهندس ناظر ساختمان (ناظر حقیقی / ناظر حقوقی) مرتبط است و در قبال آن‌ها مسئولیت‌هایی دارد. در ادامه، در رابطه با تعهدات (وظایف) مجری ساختمان و اختیارات او در قبال صاحب کار اطلاعات مفیدی ارائه شده است. همچنین، در مورد فسخ قرارداد و تمدید قرارداد او با صاحب کار (مالک ساختمان) توضیحات جامع بیان شده است.

تعهدات مجری ذیصلاح ساختمان

مجری باید قبل از بستن قرارداد با صاحب کار، از محل اجرای ساختمان بازدید کند و از وضعیت آب و هوایی محل ساختمان، موقعیت ساختمان و امکان اجرای کار در فصل‌های مختلف سال آگاهی کامل کسب کند. همچنین لازم است تمام اسناد و مدارک و نقشه های مربوط به ساختمان را بررسی کند. مجری می‌بایست از امکانات نیروی انسانی ماهر، تجهیزات و ماشین آلات و انواع مصالح روز در بازار کار، آگاهی کامل داشته باشد.

یکی از وظایف مجری ذیصلاح ساختمان بررسی نقشه ها جهت مطابقت نقشه ها با اجرای ساختمان است. چنانچه در این مورد عدم تطابق وجود داشته باشد، مجری موظف است مغایرت ها را به مهندس طراح، مهندس ناظر و صاحب کار اعلام نماید.

سایر تعهداتی که مجری ساختمان ملزم به رعایت و اجرای آن ها است، در ادامه شمرده شده است.

1. تأییدیه های لازم را از مهندس ناظر در چهارچوب ضوابط مربوط أخذ کند.
2. تجهیز کارگاه ساختمان، توسط مجری یا زیر نظر او انجام شود.
3. تقدم و تأخر منطقی بین اقلام کار را تعیین کند.
4. نیروی انسانی ماهر و مورد نیاز کارگاه را تأمین و یا تأیید کند و تا زمانی که مقررات دولتی اجازه نمی‌دهد، از به کارگیری کارگران خارجی خودداری یا جلوگیری کند.
5. حسب نوع و مفاد قرارداد، ماشین آلات، ابزار و مصالح استاندارد و تجهیزات لازم را فراهم نماید.
6. مجری ساختمان می بایست در صورت نیاز، بین پیمانکاران هماهنگی لازم را ایجاد نماید.
7. به کار بردن مصالح نامرغوب را گوشزد کند و مانع از استفاده آن شود.
8. عملکرد مناسب و نامناسب نیروهای انسانی کارگاه را زیر نظر داشته باشد.
9. نظرات ناظر و نظرات صاحب کار را با رعایت مفاد قرارداد و شرایط عمومی قرارداد بپذیرد. به این شرط که به اصول فنی کار لطمه نخورد و ناظر نیز به صورت کتبی تأیید کند.
10. مسئولیت حفاظت از کارگاه و تأسیسات زیربنایی بر عهدۀ مجری ساختمان است؛ همچنین مسئولیت لوازم و مصالح موجود در کارگاه بر عهدۀ اوست و اگر به هریک از این ها، صدمه و خسارتی وارد شود، موظف به رفع نقص و یا جبران خسارت می‌باشد.

اختیارات مجری ذیصلاح ساختمان

• مجری این اختیار را داد که شروع کار را به دریافت پیش پرداخت موکول نماید.
• اگر پرداخت هر یک از قسط های مبلغ قرارداد توسط صاحب کر به تأخیر افتد، مجری می‌تواند آن مبلغ و معادل درصدی از تأخیرات مربوط به پرداخت حق الزحمه خود را که در شرایط خصوصی تعیین می‌شود، در طول مدت توقف از صاحب کار مطالبه نماید.
• در مواردی که مجری، اجرای بخشی از کار بر اساس نقشه ها را به مصلحت نداند، می‌تواند مراتب را به طور کتبی به ناظر هماهنگ کننده و طراح برساند. سپس تا زمان دریافت پاسخ از سوی ناظر و طراح، این امکان را دارد که بخشی از کار را متوقف نماید. با توجه به اینکه از تاریخ ابلاغ تا زمان دریافت پاسخ، نباید بیش از یک هفته طول بکشد.

نحوه پرداخت مطالبات مجری ذیصلاح ساختمان

صاحب کار موظف است حسب نوع قرارداد، پس از دریافت صورت وضعیت یا صورت حساب ها، در زمان‌های تعیین شده و طبق شرایط مندرج در شرایط خصوصی قرارداد، به پرداخت مطالبات مجری اقدام نماید.

در صورت وجود اشکال یا ابهام و یا اختلاف نظر در صورت هزینه‌ها، پس از تأیید کیفی کارهای اجرایی توسط مهندس یا مهندسان ناظر، حدأقل 70 درصد آن پرداخت و در مورد باقی مانده، چنانچه نظر اصلاحی مهندس ناظر برای طرفین کفایت نکند، طبق مادۀ 26 این شرایط عمومی عمل خواهد شد.

تضمین مبلغ پیش دریافت

به منظور تضمین انجام تعهدات قرار داد و همچنین تضمین مبلغ پیش دریافت، صاحب کار می تواند بر اساس مندرج در قرارداد خصوصی، از مجری ساختمان تضمین لازم را دریافت نماید. اگر صاحب کار از مجری تضمین دریافت کرده باشد، باید پس از انجام تعهداتِ تضمین یا تضمین های مأخوذه را مسترد دارد.

تسویه حساب صاحب کار با مجری ساختمان

تسویه حساب با مجری باید بعد از تحویل کار ساختمان و برچیدن کارگاه انجام می شود.

مجری ذیصلاح و صاحب کار می‌توانند با هم توافق کننده که تحویل کار مرحله به مرحله صورت گیرد. این توافق باید به تأیید ناظر هماهنگ کننده برسد.

پس از تحویل کار و تنظیم صورت جلسه تحویل، باید کارگاه ساختمان حدأکثر طی دو هفته برچیده شود.

حدأکثر طی 15 روز بعد از تنظیم صورتجلسه تحویل موقت کار و رفع نواقص و تأیید آن از سوی ناظر و ناظر هماهنگ کننده، با توجه به نوع قرارداد، طرفین قرارداد موظف هستند در مورد دورۀ تضمین پس از تحویل موقت، مراتب مربوط به تحویل قطعی کار و تسویه حساب و پایان قرارداد را صورتجلسه نماید.

فسخ قرارداد مجری ذیصلاح با صاحب کار

یکی از شرایطی که مجری ساختمان را مجاز به قطع همکاری و فسخ قرارداد با صاحب کار می‌کند، به تأخیر انداختن اجرای پروژه از سوی صاحب کار است. ممکن است صاحب کار، حتی بدون کوتاهی مجری، اجرای پروژه را به اندازۀ بیش از 15 درصد مدت مندرج در قرارداد به تأخیر بیندازد. در این صورت، مجری می‌تواند با تأیید ناظر هماهنگ کننده، موضوع این تعلیق را کتباً به سازمان استان و مرجع صدور پروانه ساختمان اعلام کند. سازمان استان با توجه به مفاد قرارداد بین مجری ذیصلاح و صاحب کار، در خصوص ادامه کار یا فسخ قرارداد و یا اجازۀ اجرای پروژۀ دیگر به مجری تصمیم می‌گیرد. مجری و صاحب کار ساختمان موظف هستند طبق تصمیم سازمان استان عمل کنند.

سایر شرایط فسخ قرار از سوی مجری ساختمان، شامل موارد زیر است.

• تأخیر صاحب کار (مالک) در تحویل محل کار بیش از 2 ماه حسب مورد از تاریخ امضای قرارداد یا از تاریخ ابلاغ یا اخطار مراجع ذیصلاح قانونی.
• تأخیر صاحب کار در تحویل مجوزهای قانونی لازم یا رفع موانع قانونی بیش از 2 ماه حسب مورد از تاریخ امضای قرارداد یا از تاریخ ابلاغ یا اخطار مراجع ذیصلاح قانونی.
• تأخیر صاحب کار در پرداخت حق الزحمه و مطالبات مجری با توجه به نوع قرارداد و شرایط خاص آن بیش از 45 روز.
• تأخیر صاحب کار (به مدت بیش از یک ماه) در تحویل مصالح ساختمانی و سایر وسایلی که تأمین آن به عهدۀ صاحب کار است.
• تأخیر صاحب کار در پرداخت حق الزحمه و مطالبات مجری بیش از 45 روز.
• عدم حضور مهندس ناظر (به هر دلیل) در کارگاه بیش از 15 روز متوالی.
• حذف یا افزایش بیش از 20 درصد مبلغ کار و عدم حصول توافق با صاحب کار در مورد نحوه ادامه قرارداد.
• اگر اجرای کار از سوی صاحب کار بیش از 3 ماه به حالت تعلیق باقی بماند، مجری ساختمان می تواند قرارداد خود را با صاحب کار فسخ نماید.

فسخ قرارداد صاحب کار با مجری

شرایطی هم وجود دارد که در آن شرایط، صاحب کار حق فسخ قرارداد با مجری را دارد؛ این شرایط به قرار زیر است:

• مجری ساختمان ورشکسته شود و یا شرکت او منحل گردد.
• او قرارداد خود را به شخص دیگری واگذار نماید.
• صاحب کار به دلیل مشکلات تخصصی، نتواند ادامه کار دهد.
• مجری به تعهدات خود عمل نکند.
• مجری ذیصلاح ساختمان به تذکرات ناظر توجه ننماید.
• او علی رغم دریافت به موقعِ مبالغ موضوع قرارداد، در انجام وظایف خود، بیش از یک دهم مدت قرارداد تأخیر غیر موجه داشته باشد و یا بدون عذر موجه کارگاه را تعطیل کند.

تمدید قرارد همکاری مجری ذیصلاح و صاحب کار

اگر اجرای ساختمان به زمانی بیش از زمان تعیین شده در قرارداد نیاز داشته باشد، مجری موظف است سه ماه قبل از اتمام مدت قرارداد، این موضوع را به مالک ساختمان اعلام کند. در این صورت، قرارداد مجری با صاحب کار با رضایت هر دو طرف، قابل تمدید است. در صورت تمدید یا عدم تمدید قرارداد، مجری موظف است نتیجۀ ادامه یا پایان همکاری خود را همراه با گزارش وضعیت کار به صاحب کار، مرجع صدور پروانه ساختمان و سازمان استان اعلام نماید.

سؤالات متداول پیرامون وظایف مجری ساختمان

1. آیا مجری مجاز است قرار دادی که با یک صاحب کار و برای یک ساختمان مشخص بسته است، به یک مجری دیگر واگذار کند؟ خیر.
2. هزینه بیمه ساختمان و وسایل متعلق به صاحب کار، بر عهده چه کسی است؟ بر عهدۀ صاحب کار است و اگر صاحب کار موارد مذکور را بیمه نکند، در صورت بروز آتش سوزی و حوادث قهری، مسئولیت و جبران خسارت بر عهدۀ صاحب کار خواهد بود.
3. آیا مجری ذیصلاح این حق را دارد که شروع کار خود را به زمان بعد از دریافت پیش پرداخت موکول کند؟ بله.
4. آیا مجری این حق را دارد که اجرای بخشی از ساختمان در حال اجرا را متوقف کند؟ بله؛ چنانچه او، اجرای بخشی از کار را بر اساس نقشه ها به مصلحت نداند، می‌تواند مورد را به طور کتبی به ناظر هماهنگ کننده و طراح ساختمان برساند. سپس، تا وصول پاسخ از سوی آن ها، اجرای کار در بخش مربوطه را متوقف نماید.
5. در زمان ساخت ساختمان، حدأکثر زمان مجاز برای توقف کار توسط مجری ساختمان چقدر است؟ یک هفته.
6. چنانچه صاحب کار، اجرای ساختمان را تعلیق کند، مسئولیت های ناشی از حفاظت و حراست تأسیسات و تجهیزات ساختمان بر عهدۀ چه کسی خواهد بود؟ بر عهدۀ مجری. او موظف است مسئولیت های ناشی از موارد مذکور را به نحو مطلوب انجام دهد.
7. آیا مجری مجاز است نظارت ساختمانی را که مجری آن است نیز عهده دار شود؟ خیر.

The post مجری ذیصلاح ساختمان کیست و چه تعهدات و اختیاراتی دارد؟ appeared first on همستان.

لکه گذاری در معماری چیست؟

لکه گذاری یکی از اولین مراحل در فرایند طراحی معماری است که به جانمایی فضاها و ارتباط فضاها کمک می‌کند. این کار به طراحان کمک می‌کند تا با توجه به کاربری ساختمان، نیازهای کاربران ساختمان و شرایط محیطی، بهترین استفاده را از فضا ببرند و یک طرح پایدار و متناسب با زیبایی شناسی و عملکرد ارائه دهند. می‌توان لکه‌گذاری را پلی بین برنامه فیزیکی (لیست فضاهای مورد نیاز) و طراحی نهایی دانست.

هدف از لکه ‌گذاری در سایت پلان معماری چیست؟

هدف اصلی از لکه‌ گذاری در سایت پلان این است که سازماندهی فضایی پروژه معماری مشخص شود. در واقع معمار با انجام لکه‌ گذاری به سوالات زیر پاسخ می‌دهد:

• کدام فضاها باید در کنار هم باشند؟ (مجاورت)
• کدام بخش‌ها باید از هم دور باشند؟ (صدا، محرمیت)
• نورگیری و تهویه برای هر فعالیت چگونه تامین می‌شود؟
• مسیرهای حرکتی (سیرکولاسیون) چگونه شکل می‌گیرند؟

مراحل انجام لکه‌گذاری

برای یک لکه‌گذاری اصولی، معمولاً گام‌های زیر طی می‌شود:

1. تحلیل سایت و مکان یابی
2. بررسی دیاگرام حبابی
3. دسته‌بندی فضاها

 تحلیل سایت اولین قدم در لکه گذاری

پیش از ترسیم، باید موقعیت جغرافیایی سایت خود را بررسی کنید. جهت وزش باد، زاویه تابش خورشید، دید و منظر (ویوی مناسب) و منابع آلودگی صوتی (مثل خیابان اصلی) تعیین می‌کنند که هر لکه کجا قرار بگیرد.

قبل از هر چیز، باید بدانیم خورشید از کجا می‌تابد و ورودی کجاست. در تحلیل سایت و جانمایی، به این موارد نیز توجه داریم:

• بخش شمالی زمین:  مناسب برای اتاق خواب‌ها.
• بخش جنوبی زمین: مناسب برای پذیرایی و نشیمن.
• بخش مرکزی: معمولاً به عنوان مفصل ارتباطی (هال تقسیم) استفاده می‌شود.

بررسی دیاگرام حبابی

در این مرحله، فضاها به صورت دایره‌هایی (حباب) ترسیم می‌شوند که اندازه آن‌ها متناسب با مساحت مورد نیاز است. خطوط بین این حباب‌ها، چگونگی رابطه (قوی یا ضعیف) فضاها با یکدیگر را نشان می‌دهند.

دسته‌ بندی فضاها

فضاها معمولاً بر اساس ویژگی‌های عملکردی خود دسته‌ بندی می‌شوند. برای مثال در یک واحد مسکونی بخش های مختلف ساختمان به صورت زیر منطقه بندی می‌شود:

1. زون عمومی: پذیرایی، ناهارخوری، ورودی.
2. زون نیمه‌ خصوصی: نشیمن خانوادگی، آشپزخانه.
3. زون خصوصی: اتاق‌های خواب، سرویس‌های بهداشتی خصوصی.
4. زون خدماتی: پارکینگ، موتورخانه، انبار.

مراحل انجام لکه‌گذاری

اصول مهم در لکه گذاری موفق

برای داشتن لکه‌گذاری موفق لازم است اصولی را در نظر بگیرید؛ از جمله اینکه:

• سلسله ‌مراتب را رعایت کنید: حرکت از فضای عمومی به سمت فضای خصوصی باید تدریجی باشد. نباید درب اتاق خواب مستقیماً به پذیرایی باز شود.
• به نوع اقلیم توجه داشته باشید: فضاهای اصلی (مثل نشیمن) معمولاً در جبهه جنوبی ساختمان لکه‌ گذاری می‌شوند تا نور بهتری دریافت کنند. فضا‌های خدماتی (مثل پله و انبار) در جبهه سرد یا پرصدا قرار داده می‌شوند.
• سیرکولاسیون بهینه: مسیرهای حرکتی باید کوتاه و بدون تداخل باشند. لکه‌گذاری نباید باعث ایجاد راهروهای طولانی و بلا استفاده و یا ایجاد هر گونه پِرتی در ساختمان گردد.

مزایای لکه گذاری در معماری

لکه گذاری سایت پلان معماری، چند مزیت قابل توجه به همراه دارد که مهمترین آن، بهینه سازی عملکرد است. به این معنا که به شما کمک می‌کند تا مطمئن شوید در طرح معماری شما، هر فضا در جای درست خود قرار دارد. مثلاً آشپزخانه نزدیک به ورودی قرار دارد و اتاق خواب دور از سر و صدای خیابان طراحی می‌شود. مزیت دیگر آن، صرفه‌جویی در زمان طراحی است. به عنوان مثال، کمک می کند به جای اینکه مستقیماً سراغ کشیدن دیوارها بروید و بعداً بفهمید کل چیدمان اشتباه است، با لکه‌گذاری چندین ایده را در چند دقیقه تست می‌کنید و بهترین را انتخاب می‌کنید.

سایر مزیت های لکه گذاری شامل موارد زیر است.

1. مدیریت ابعاد و مساحت: مشخص شدن ابعاد تقریبی هر لکه که نتیجه آن، مدیریت ابعاد و مساحت فضاها و جلوگیری از پِرت شدن فضاها است.
2. کنترل سیرکولاسیون یا همان دسترسی‌ها که به شما اجازه می‌دهد مسیر حرکت افراد (ساکنین، مهمانان، خدمات) را پیش‌بینی کنید تا تداخلی ایجاد نشود.
3. به کمک لکه‌گذاری، می‌توانید مرز بین فضاهای عمومی (پذیرایی) و خصوصی (اتاق خواب) را بدون نیاز به دیوار چینی‌های پیچیده مشخص کنید. به عبارت دیگر، تفکیک حریم‌ها با لکه گذاری، فرایندی ساده‌تر است.

چالش های لکه گذاری

لکه گذاری در معماری، در کنار مزیت هایی که دارد، چنانچه با دید همه جانبه صورت نگیرید، ممکن است شما را با چالش هایی مواجه کند. همانطور که قبلا هم گفتیم، در لکه گذاری به جزئیات توجه نمی‌شود و فقط جای فضاها مشخص می‌گردد؛ بنابراین، در مورد احساس فضا، متریال و جزئیات نور پردازی چیزی به ما نمی‌گوید. بنابراین، در زمان ایجاد لکه در پلان های معماری، باید این موارد را در نظر داشته باشید.

چالش های دیگری که ممکن است با آن مواجه شوید شامل موارد زیر است:

1. خطر ساده ‌انگاری: گاهی معماران آنقدر درگیر لکه‌های هندسی می‌شوند که از فضای سه ‌بُعدی معماری دور می شوند. لکه ‌گذاری دو ‌بعدی ممکن است دید درستی از حجم و ارتفاع به شما ندهد.
2. صلبیتدر طراحی: اگر طراح بیش از حد به لکه‌های اولیه وفادار بماند، ممکن است خلاقیت در فرم نهایی ساختمان فدا شود و طرحِ معماری به یک سری جعبه‌های کنار هم تبدیل شود!
3. نادیده گرفتن سازه: در مراحل اولیه لکه‌گذاری، معمولاً ستون‌ها و محدودیت‌های سازه‌ای دیده نمی‌شوند. این مسئله ممکن است باعث شود لکه‌ای ایجاد کنید که اجرای آن از نظر مهندسی سازه بسیار گران یا غیر ممکن باشد.

تفاوت لکه‌ گذاری با پلان نهایی

لکه‌گذاری یک طرح انتزاعی و منعطف است. در لکه‌گذاری، ما فقط «قلمرو» را مشخص می‌کنیم، اما در طراحی پلان، ضخامت دیوارها، ابعاد دقیق درها و چیدمان مبلمان تعیین می‌شود. لکه‌گذاری درست، تضمین می‌کند که پلان نهایی عملکرد درستی خواهد داشت.

مقایسه لکه گذاری با راندو

تفاوت اصلی لکه گذاری با راندو در معماری، در زمان اجرا و هدف آن‌هاست؛ به این صورت که:

لکه‌گذاری در ابتدای مسیر طراحی معماری انجام می‌شود و هدف آن سازماندهی منطقی فضاها (جانمایی آشپزخانه، خواب و…) بدون درگیری با جزئیات است.

راندو در انتهای کار (یا مراحل ارائه) انجام می‌شود و هدف آن نمایش جذاب، واقع ‌گرایانه و سه‌ بعدی طرح با استفاده از رنگ، نور، سایه و متریال برای درک بهتر مخاطب است.

به عبارت ساده، لکه‌گذاری یعنی «کجا چی باشه» اما راندو یعنی «چقدر زیبا و واقعی به نظر برسه».

مقایسه لکه گذاری با اسکیس

لکه‌گذاری یک مرحله‌ تحلیلی و دو بُعدی برای تعیین ساختار و جای‌گیری فضاها (مانند تفکیک زون عمومی و خصوصی) است، در حالی که اسکیس یک طراحی سریع، دست‌آزاد و هنری برای نمایش ایده‌ی کلی، حجم و فرم ساختمان است.

لکه‌گذاری روی منطق و عملکرد متمرکز است، اما اسکیس بر خلاقیت و کالبد طرح تاکید دارد. لکه گذاری معمولاً پیش از اسکیس زدن انجام می شود؛ اما می‌تواند همزمان با آن نیز صورت گیرد. شما ابتدا باید بدانید هر فعالیت (خواب، پذیرایی، ورودی) چقدر فضا نیاز دارد و باید کجا قرار بگیرد تا روابط درست برقرار شود. لکه‌گذاری به شما “محتوا” می‌دهد. سپس، وقتی جای فضاها مشخص شد، با اسکچ، به آن لکه‌ها “شکل، حجم و روح” می‌دهید. اگر اول اسکیس حجمی بزنید بدون اینکه لکه‌گذاری کرده باشید، ممکن است فرم زیبایی خلق کنید که از نظر داخلی هیچ فضای استانداردی در آن جا نشود.

یک نمونه لکه گذاری سایت پلان ویلای یک طبقه

برای اینکه موضوع کاملاً ملموس شود، بیایید لکه‌گذاری یک ویلای یک ‌طبقه (دوبلکس نه، تخت) را در یک زمین فرضی که ورودی آن از سمت جنوب است، بررسی کنیم. در معماری، لکه‌گذاری معمولاً با استفاده از رنگ‌ها انجام می‌شود تا تفکیک فضاها در یک نگاه مشخص باشد.

تحلیل اولیه و مکان‌یابی (جانمایی)

قبل از هر چیز، باید بدانیم خورشید از کجا می‌تابد و ورودی کجاست.

• بخش شمالی زمین: بهترین جا برای فضاهای خصوصی (خواب‌ها) است، چون آرامش بیشتری دارد.
• بخش جنوبی زمین: به دلیل نورگیری مستقیم، برای پذیرایی و نشیمن عالی است.
• بخش مرکزی: معمولاً به عنوان مفصل ارتباطی (هال تقسیم) استفاده می‌شود.

 ترسیم دیاگرام حبابی

در این مرحله از لکه گذاری، به جای کشیدن دیوار، دایره‌هایی با اندازه‌های مختلف می‌کشیم.

• یک حباب بزرگ برای پذیرایی (نزدیک به ورودی).
• یک حباب متوسط برای آشپزخانه (رابط بین پذیرایی و بخش خصوصی).
• چند حباب کوچک برای اتاق خواب‌ها (در دورترین نقطه نسبت به ورودی).

تبدیل حباب‌ ها به لکه‌ های فضایی

آخرین مرحله لگه گذاری، تبدیل حباب‌ها به شکل‌های هندسی منظم‌تر است. در این مرحله از رنگ‌های استاندارد استفاده می‌کنیم:

• رنگ زرد/ نارنجی (زون عمومی): شامل ورودی، پذیرایی و ناهارخوری. این لکه باید دسترسی راحتی برای مهمان داشته باشد.
• رنگ آبی (زون خصوصی): شامل اتاق خواب‌ها و حمام. لکه گذاری این زون، باید در دنج ‌ترین بخش زمین باشد.
• رنگ قرمز/ صورتی (زون نیمه‌خصوصی): شامل آشپزخانه و نشیمن خانوادگی. بهتر است آشپزخانه به دو زون دیگر دسترسی مناسبی داشته باشد.
• رنگ خاکستری (زون خدماتی): شامل انباری، پارکینگ و موتورخانه.

نکات کلیدی در این نمونه لکه گذاری

1. محرمیت: لکه آبی نباید با لکه زرد تداخل داشته باشد. یعنی مهمان نباید برای رفتن به دستشویی از جلوی درب اتاق خواب‌ها رد شود.
2. سیرکولاسیون (Circulation): لکه آشپزخانه باید به ورودی نزدیک باشد (برای حمل و انتقال راحت‌تر خریدها به آشپزخانه) و به ناهارخوری هم چسبیده باشد.
3. نورگیری: اگر لکه پذیرایی را در شمال بگذارید، تمام روز تاریک خواهد بود. پس لکه گذاری اشتباه، کیفیت زندگی در ساختمان را از بین می‌برد.

گام بعدی: پس از اینکه این لکه‌ها روی کاغذ تثبیت شدند، خطوط دقیق دیوارها بر اساس این مرزبندی ها رسم نمایید.

لکه ‌گذاری مثل یک نقشه راه برای معمار است. اگر این مرحله به درستی انجام نشود، ساختمان ممکن است زیبا باشد اما ممکن است زندگی در آن دشوار و آزار دهنده گردد.

The post لکه گذاری سایت پلان در معماری و اصول مهم آن appeared first on همستان.

انواع مقرنس به لحاظ کارایی

بر اساس شواهد تاریخی و بناهای باقی‌مانده در مسجدها، کاخ ها و آرامگاه ها، مقرنس‌ها به‌ صورت پله‌ پله و چند وجهی طراحی و اجرا شده اند تا هم نقش تزئینی داشته باشند و هم به انتقال بار در بخش‌هایی از بنا مانند گنبدها یا ایوان‌ها کمک کنند. از این رو، مقرنس ها به لحاظ کارایی شامل دو نوع هستند:

1. مقرنس های تزئینی.
2. مقرنس های سازه ای.

به زبان ساده، مقرنس‌ را می‌توان به عنوان لایه‌هایی از طاقچه‌های روی هم قرار گرفته توصیف کرد که دو سطح را به هم متصل می‌کنند (عملکرد سازه ای) یا آن را زینت (عملکرد تزئینی) می‌بخشند. بنابراین، مقرنس را علاوه بر عنصر تزئینی، می‌توان یک عنصر سازه ای نیز در نظر گرفت. مقرنس به عنوانِ یک عضو سازه ای، نواحی انتقال بین دیوارها و گنبدها را پر می‌کند.

از میان انواع مقرنس های تزئینی می‌توان به مقرنس محراب مقبره گور امیر، سمرقند و ازبکستان اشاره کرد. از مقرنس‌های سازه ای نیز می‌توان به مقرنس های بالای سردر کاخ ایوبی در ارگ حلب سوریه اشاره نمود.

انواع مقرنس به لحاظ طراحی

برای طراحی مقرنس، از شکل های مختلف مانند مربع، مثلث یا مجموعه‌ای از پنل‌های تزئین شده روی سطح استفاده شده است. با تفاوت‌های ساختاری و هندسی زیادی در جغرافیای اسلامی، منجر به ظهور سبک‌های مقرنس شده است.

به طور کلی، دو شکل متمایز از طراحی وجود دارد:

1. مقرنس های ایرانی که به عنوان آهوپای شناخته می‌شوند.
2. مقرنس های شمال آفریقا-خاورمیانه

انواع مقرنس به لحاظ نوع مصالح مورد استفاده

1. مقرنس گچی
2. مقرنس سنگی
3. مقرنس چوبی
4. مقرنس کاشی
5. مقرنس آجری

1- مقرنس گچی

در میان انواع مقرنس، مقرنس گچی در معماری ایرانی سنتی بیشترین استفاده را داشته است. گچ سبک است و شکل پذیری بسیار خوبی دارد؛ از این رو، رایج ترین متریال مورد استفاده در ساخت مقرنس های ایرانی بوده است. از گچ برای ایجاد مقرنس های ظریف استفاده می شود.

این متریال، برای ساخت مقرنس در بخش های داخلی سازه ها مثل بخش های داخلی طاق ها، سقف تالارها و ایوان مساجد استفاده شده است. یکی از بهترین نمونه های این مورد، مقرنس‌های مسجد گوهر شاد است. مقرنس های پشت و بالای محراب مرکزی این مسجد فوق‌العاده پیچیده هستند و با نزدیک شدن به سقف، به تدریج کوچک‌تر می‌شوند. در اینجا، مقرنس ها با طرح‌های گلدار به رنگ‌های سورمه‌ای، طلایی و فیروزه‌ای رنگ‌آمیزی شده‌اند.

مقرنس های گچی را می توان در آثار و بناهای دوران قاجار نیز دید. گچبری های این دوره، بیشتر تحت تأثیر هنر گچبری اروپا و روسیه قرار داشت؛ به این صورت که گچبری ها ضخامت بیشتری داشتند.

انواع مقرنس؛ مقرنس گچی در مسجد گوهرشاد

2- انواع مقرنس؛ مقرنس سنگی

در سوریه، مصر و ترکیه، مقرنس‌ معمولاً از سنگ ساخته می شد. مقرنس سنگی به مقرنس های سبک قاهره معروف اند. برخلاف همتایان ظریف ایرانی خود، مقرنس‌های سبک قاهره بسیار بزرگتر هستند، معمولاً از سنگ ساخته می‌شوند و در فضایی محدود متمرکز شده‌اند. آنها به راحتی به دیوارهای اطراف خود متصل می‌شوند که امکان ایجاد ساختاری قوی‌تر را فراهم می‌کند.

قاهره قدیم زمانی شهری محصور با ورودی‌ها و خروجی‌های فراوان بود، با دروازه‌ها و درهای کوچک‌تر که محله‌ها را از هم جدا می‌کرد. مقرنس‌های سنگی که در بالای درگاه‌ها دیده می‌شوند، به عنوان “سبک قاهره” شناخته می‌شوند و از ویژگی‌های برجسته طراحی در اکثر آثار پس از فاطمیان، به ویژه آثاری هستند که توسط مملوک‌ها، به کار گرفته شده‌اند. مملوک سلسله‌ای بود که رهبری آن را بردگانی که در قرن دوازدهم به اسلام گرویدند، دست داشتند.

3- مقرنس های چوبی

از میان انواع مقرنس، مقرنس های چوبی را می‌توان در کاخ ها و شبستان های بناهای خارج از ایران دید. در معماری اسلامی جهان عرب، از چوب برای ایجاد و ساخت مقرنس های تزئینی استفاده شده است. مثال خوبی از این مورد، مقرنس های کاخ و قلعه الحمرا در اسپانیا است. مقرنس های چوبی به هنرمند و معمار اجازه می‌دهد تا الگوهای عربی و آیات قرآنی را در آن بگنجانند. الحمراء، کاخ سلطنتی سلسله‌های مختلف مسلمان در اسپانیای اسلامی بود که بر فراز تپه‌ای احاطه شده توسط جنگل‌ها قرار داشت.

سراسر کاخ و قلعه الحمرا با الگوهای هندسی در یک محیط عربی با مقرنس‌های ظریف و دقیق شامل آیات قرآنی و نام‌های سلاطین تزئین شده است. در شمال آفریقا نیز مقرنس ها معمولاً با گچ و چوب ساخته می‌شوند.

انواع مقرنس؛ مقرنس چوبی

4- انواع مقرنس؛ مقرنس کاشی

یکی از جذاب ترین انواع مقرنس ها، مقرنس کاشی است. در این نوع، از تکنیک های سنتی بُرِش کاشی استفاده می شود. مقرنس کاشی رایج ترین نوع مقرنس در ایران است و یکی از بهترین مثال های آن را می توان در حرم امام رضا (ع) دید. کاشی های هفت رنگ و معرق برای استفاده در تزئینات مقرنس، در دورۀ صفویان بیشترین رونق را داشت.

انواع مقرنس؛ مقرنس کاشی

5- مقرنس آجری

در گنبد سلطانیه زنجان، مقرنس های عظیم چند ردیفه در زیر گنبد ایجاد شده است. این مقرنس ها آجری هستند (با آجر اجرا شده‌اند) و با کاشی تزئین شده اند. گنبد سلطانیه در زمان حکمرانی ایلخانیان ساخته شده و معماری آن، شیوۀ معماری آذری است.

مقرنس های آجر معرق در کاروانسرای خرگرد مربوط به اوایل سدۀ پانزدهم، مثال دیگر از مقرنس های آجری است. در اینجا، از مقرنس آجری برای پوشش دیوار استفاده شده است.

از دیگر نمونه های مقرنس آجری را می‌توان در ایوان مسجد وزیر خان در پاکستان مشاهده کرد. این مسجد در بیشتر ایوان‌های خود مقرنس‌های آجری دارد و با مشبک‌های مربعی تزئین شده و با نام‌های چهار خلیفه اول اسلام سنی: ابوبکر، عمر، عثمان و علی مزین شده است. مسجد وزیر خان در دوران مغول، به دستور شاه جهان -امپراطور مغول- ساخته شد و تاریخ تکمیل ساخت آن را 1641 بیان کرده اند.

انواع مقرنس؛ مقرنس آجری در مسجد وزیر خان

مقرنس ها بر اساس شکل

غیاث الدین جمشید کاشانی در کتاب مفتاح الحساب، مقاله چهارم، باب نهم، به طبقه بندی مقرنس پرداخته است. او مقرنس‌ها را به چهار نوع زیر طبقه بندی کرده است.

1. مقرنس ساده
2. مقرنس مطین (کشیده).
3. مقرنس قوس (منحنی)
4. مقرنس شیرازی

از انواع مقرنس بر اساس شکل که در بالا نام برده شد، نوع آخر، بر اساس مکان رواجش نامگذاری شده است.

1- انواع مقرنس؛ مقرنس ساده

به مقرنس هایی که خانه ها (واحدهای) آن بجای سطوح قوس دار، دارای سطوح شکسته هستند، مقرنس ساده گفته می‌شود. در این نوع از مقرنس، تصویر پلان به صورت مربع، لوزی، نصف مربع، نصف لوزی و لوزه است. مقرنس های ساده همچنین  تعداد کمی پا باریک دارند که فقط در طبقه بالایی قرار دارد.

2- مقرنس مطین (کشیده)

مقرنس مطین همانند مقرنس ساده است با این تفاوت که ارتفاع طبقات (قطارها) آن، با هم متفاوت است. حتی ممکن است دو یا سه طبقه آن بدون ضلع باشد و فقط سقف داشته باشد. در مقرنس های مطین، تخت وجود دارد؛ تخت یکی از اجزای مقرنس است.

3- مقرنس قوس (منحنی)

اگر سقف مقرنس ساده به صورت منحنی یا قوس باشد، به آن مقرنس قوس می‌گوییم. به عبارت دیگر، مقرنس قوس، همان مقرنس ساده است که سقفش به صورت منحنی است.

4- مقرنس شیرازی

مقرنس شیرازی، نوعی تاق مقرنس گچی با ترکیب شعاعی است. این مقرنس، با زیرنقش های شعاعی پدید می‌آید و ترکیبات نامحدودی از چند ضلعی و ستاره به دست می‌دهد که در شبکه ای از دایره های هم مرکز، در زوایای مختلفی نسبت به هم قرار می‌گیرند. از آنجا که اجرای این نوع مقرنس در شهر شیراز رواج داشت، به مقرنس شیرازی معروف شد. در میان انواع مقرنس، مقرنس شیرازی شبیه همانند مقرنس قوس است؛ با این تفاوت که پایۀ ضلع های خانه های آن منحنی است (کاشانی، 1366). در مقرنس شیرازی از چند ضلعی های متنوع تر و دیگری مانند پنج ضلعی، شش ضلعی، هشت ضلعی، ستاره های چند گوشه و مثلث نیز استفاده می‌شود.

به نظر می‌رسد که مقرنس شیرازی از ایران به شرق (توران) رفته باشد. در کشورمان ایران، تعداد کمی ساختمان که دارای این مقرنس باشد باقی مانده است. این در حالی است که در بناهای ازبک در توران، نمونه های فراوانی مقرنس شیرزای وجود دارد. مثل مجموعه مقبره چهار بکر در بخارا که متعلق به قرن دهم – شانزدهم است.

تعدادی از معماران غربی مثل Lisa Golombek و Donald Wilber، مقرنس دارای تقارن شعاعی را همان مقرنس شیرازی دانسته اند که منجم و ریاضی دان دورۀ تیموری، غیاث الدین جمشید مسعود کاشانی، آن را پیچیده ترین نوع از اقسام چهارگانه مقرنس که خود می شناخته، دانسته است.

انواع مقرنس بر اساس فرم و شیوه ساخت

مقرنس ها بر اساس فرم و شیوه ساخت شامل انواع زیر هستند:

1. مقرنس جلو آمده
2. مقرنس روی هم قرار گرفته
3. مقرنس معلق
4. مقرنس لانه زنبوری

1- مقرنس های جلو آمده

مقرنس هایی که با گچ، آجر و سنگ ساخته و اجرا می‌شوند، حالتی به خود می‌گیرند که گویی اجزای مقرنس رو به جلو حرکت کرده اند. مقرنس‌های جلو آمده، به کالبد اصلی ساختمان متصل هستند. مثالی از این نوع، مقرنس برج طغرل در شهر ری است.

2- مقرنس روی هم قرار گرفته

چنانچه مقرنس ها طوری اجرا شوند که چند ردیف از آن، روی هم قرار بگیرند، مقرنس روی هم قرار گرفته ایجاد می‌شود و معمولاً شامل 2 تا 5 ردیف هستند. از میان انواع مقرنس، مقرنس روی هم قرار گرفته، در دوران سلجوقیان و ایلخانیان بیشترین استفاده را داشته است.

3- مقرنس معلق

از چسباندن متریال آجر، کاشی، گچ، چوب و یا آینه به سطوح مقعر داخل مقرنس، مقرنس معلق به وجود می‌آید. به دلیل آنکه این مقرنس ها ظاهری آویزان داشته و آویزان به نظر می‌رسند، نام معلق برای شان انتخاب شده است. بیشتر مقرنس های معاصر، از نوع معلق هستند. مقرنس معلق، ظاهری ظریف و تزئینی دارد؛ اما نسبت به انواع دیگر مقرنس، استحکامش کمتر است. مثالی از این مورد، می‌توان به مقرنس کاری مسجد گوهرشاد در شهر مشهد اشاره کرد. خوب است بدانید که در مناطق لرزه خیر، از مقرنس معلق کمتر استفاده شده است.

4- مقرنس لانه زنبوری

فرم معماری مقرنس های لانه زنبوری، طوری است که به لانه زنبور و کندوهای کوچکِ روی هم شبیه است. این مقرنس ها نیز همانند مقرنس های معلق، آویزان به نظر می‌رسند. مثالی از این مورد، مقبرۀ شیخ عبدالصمد در نطنز (700 سال پیش) و مدرسه چهار باغ اصفهان است. در مناطق لرزه خیر، مقرنس لانه زنبوری کمتر اجرا شده است.

انواع مقرنس در بناهای معماری دوره های مختلف

در جدول زیر، برخی از انواع مقرنس در معماری ایران و سایر کشورها که زمانی جزء خاک ایران محسوب می‌شدند، ارائه شده است.

The post انواع مقرنس در معماری ایران و جهان اسلام appeared first on همستان.

راندو آسمان چیست؟

در معماری، راندو آسمان یعنی ترسیم یا رنگ‌ آمیزی آسمان در یک پرسپکتیو، اسکیس یا رندر دستی؛ به زبان ساده، همان بخشی از نقاشی یا اسکیس است که آسمان را نشان می‌دهد. این کار با مداد، ماژیک، آبرنگ یا هر ابزار دیگری قابل انجام است.

مزیت ها؛ چرا آسمان را راندو می‌ کنند؟

آسمانِ راندو شده باعث می‌شود حجم ساختمان از پس‌ زمینه جدا شود و عمق تصویر زیاد گردد. بدون آسمان، کار سفید و بی ‌روح به نظر می‌رسد. در راندوی معماری، آسمان معمولاً به‌صورت یک پس ‌زمینۀ روشن، گرادیانی یا بافت‌دار اضافه می‌شود تا:

1. حجم‌ها بهتر دیده شوند.
2. میان بنا و پس‌زمینه تضاد ایجاد شود.
3. فضا و مقیاس قابل‌درک‌تر شود.
4. حس زمان، نور و آب‌ و هوا منتقل شود.
5. باعث ایجاد عمق و خوانایی بهتر فضا گردد.
6. تأکید بر حجم و سیلوئت بنا: رنگ یا بافت آسمان کمک می‌کند لبه‌ها و خطوط ساختمان واضح‌تر دیده شود.
7. حرفه‌ای‌تر شدن اسکیس: ترسیم آسمان یکی از بخش‌های مهم راندوی معماری است و باعث می‌شود کار تکمیل‌شده، تمیزتر به نظر برسد.
8. حذف سفیدیِ محض و جلوگیری از حس ناقص بودن اسکیس. در طراحی معماری، پشت صحنۀ کاملاً سفید یک طرح، گاه اسکچ را خام و ناتمام نشان می‌دهد. راندوی آسمان باعث می‌شود تصویر کامل‌تر و حرفه‌ای‌تر دیده شود.

در یک عبارت کوتاه، باید بگوییم که راندو کردن آسمان، به تصویر یا پلان شما حال ‌و هوای واقعی می‌بخشد و آن را زنده می کند.

سه روش معمول برای ایجاد راندو آسمان

1. گرادیان ملایم از تیره در بالا به روشن در پایین.
2. ایجاد بافت و یا ایجاد لکه‌های ابر در آسمان.
3. رنگی کردن اسمان؛ مثلاً غروب و یا آسمانِ خاکستری مه‌ آلود.

نوع راندو آسمان

نوع راندو نشان می‌دهد فضا چه حس و زمانی دارد؛ به عنوان مثال:

• آسمان صاف: حس آرامش را القا می کند.
• آسمانی با ابرهای پخش: حس پویایی را القا می کند.
• آسمان گرم غروب: حس دراماتیک ایجاد می کند.

نوع راندو آسمان

وسایل لازم برای رسم راندوی آسمان

• کاغذ مناسب راندو (ترجیحاً کاغذ ضخیم برای رسم راندو با ماژیک، یا کاغذ اسکیس با بافت متوسط برای رسم راندو آسمان با مداد.
• مداد HB یا H2 برای طراحی اولیه.
• مارکر (الکلی یا بیس آب) در چند درجه‌ روشنایی از یک خانواده رنگ (مثلاً آبی/فیروزه‌ای): روشن، متوسط، تیره.
• بلندر مارکر یا ماژیک بی‌رنگ برای ادغام (در صورتی که از ماژیک استفاده می کنید).
• مداد رنگی یا پاستل (اختیاری) برای بافت و گرادیان‌سازی‌ نهایی.
• پاک‌کن پلاستیکی و پاک‌کن کِنه (kneaded eraser)
• خودکار/گِل‌پن سفید یا مداد سفید برای هایلایت.
• اسپری فیکساتیو (اختیاری، برای محافظت نهایی).

اصول اولیه قبل از شروع

پیش از آغاز راندو کردن آسمان، موارد زیر را در نظر داشته باشید:

1. هارمونی رنگ: برای آسمان معمولاً از طیفی از یک رنگ (مثلاً آبی تیره تا آبی روشن) یا ترکیبی از 2 رنگ (مثلاً آبی + بنفش برای غروب) استفاده کنید.
2. مرز آسمان/زمین: خط افق را مشخص کنید و تعیین کنید آسمان چه ناحیه‌ای را پوشش می‌دهد.
3. منبع نور: محل خورشید یا جهت نور را معلوم کنید. وقتی منبع نور و جهت آن مشخص باشد، می توانید تعیین کنید که سایه‌ها و روشنایی ساختمان‌ها چگونه باشد.

انواع راندو آسمان از نظر ابزار رسم

برای ترسیم راندو در معماری، از ابزارهای مختلف استفاده می شود؛ ابزارهایی مانند:

1. راندو آسمان با مداد رنگی
2. راندو آسمان با ماژیک
3. راندو آسمان با آبرنگ
4. راندو آسمان با مداد گرافیتی
5. راندو آسمان با راپید

در ادامه، روش‌های مختلف راندو آسمان را مرحله ‌به ‌مرحله توضیح داده ایم. برای هر ابزار، یک تکنیک ساده و قابل‌کنترل ارائه شده که معمارها‌ معمولاً استفاده می‌کنند.

راندو آسمان با مداد رنگی

ویژگی: کنترل زیاد، بافت نرم.

مناسب برای: اسکیس‌های دستی با جزئیات زیاد.

مراحل:

1. بیس خیلی ملایم بزنید. برای این منظور، با آبی خیلی روشن Sky Blue یا Light Blue کل آسمان را خیلی خیلی سبک رنگ کنید.
2. فشار دست در بالا بیشتر و پایین آسمان کمتر باشد. این کار باعث ایجاد گرادیان طبیعی می‌شود.
3. لایه‌گذاری کنید.
4. برای قوی‌تر شدن قسمت بالای آسمان، به راندوی خود یک لایه آبی تیره‌تر اضافه کنید.
5. ابر درست کنید. برای این کار می توانید با پاک‌کن خمیری (Kneaded Eraser) بخش‌هایی را خیلی نرم پاک کنید تا به شکل ابر در بیاید.
6. لبه‌های ابر را با مداد خاکستری روشن نرم کنید. توجه داشته باشید که در این حرکت زیاده روی نکنید.
7. در ایجاد راندو آسمان با مداد رنگی، در پیش زمینه و پس زمینه از رنگ های متضاد استفاده کنید؛ این کار باعث می شود کار شما حجیم و برجسته دیده شود. همچنین، به نحوۀ راندوی سطوح دقت کنید.

راندو آسمان با ماژیک

ویژگی: سریع، تمیز، حرفه‌ای.

مناسب برای: اسکیس‌های ارائه‌ای، پرسپکتیوهای طراحی.

مراحل

1. انتخاب صحیح رنگ؛ برای ایجاد راندو آسمان با ماژیک، معمولاً از رنگ آبی کمرنگ استفاده می‌شود.
2. کار ترسیم را از بالا (بالاترین قسمت آسمان) شروع کنید و به طرف پایین حرکت نمایید. بالای کادر را تیره تر از قسمت های پایین که نزدیک به افق است کار کنید. قسمت های نزدیک به افق را خیلی روشن و یا حتی سفید کنید. این گرادیان حس عمق ایجاد می‌کند.
3. حرکت دست افقی باشد؛ توجه داشته باشید که شطرنجی حرکت نکنید. برای کار با ماژیک، فقط حرکاترفت ‌و برگشت افقی بهترین نتیجه را می‌دهد.
4. توجه به لبه های ساختمان؛ لبه‌های ساختمان را تمیز رد کنید تا سیلوئت مشخص بماند.
5. اضافه‌کردن ابر (اختیاری). با یک مارکر خاکستری خیلی روشن یا مداد رنگی می‌توانید سایه‌های ملایم برای ابر اضافه کنید.

راندو آسمان با آبرنگ

ویژگی: طبیعی‌ترین خروجی، مناسب کارهای هنری‌تر

مناسب برای شیت‌های دست‌آزاد یا ارائه‌های هنری

مراحل:

1. خیس‌کردن سطح؛ سطح آسمان را با قلم ‌موی تمیز و آب خیس کنید.
2. اضافه‌کردن رنگ از بالای کادر؛ رنگ آبی رقیق اضافه کنید تا بخش پایین آسمان، رو به سفیدی برود.
3. برای ایجاد ابر، قبل از خشک ‌شدن آبرنگ روی کاغذ، با دستمال کاغذی قسمت‌هایی را بلند کنید. این روش طبیعی‌ترین ابرها را می‌سازد.
4. با یک لایه ملایم سایه اضافه کنید.
5. برای ایجاد حالت نیمه ‌ابری، روی برخی لبه‌ها، کمی خاکستری خیلی روشن بزنید.

راندو با مداد گرافیت

ویژگی: سیاه‌ – سفید، مناسب جهت رسم سریع اسکیس های معماری

مناسب برای طراحی مفهومی یا کروکی

روش سریع ایجاد راندو آسمان با مداد گرافیت

1. از بالای صفحه با مداد گرافیتی B2 شروع به هاشور زدن کنید.
2. هر چه به طرف پایین‌ می‌روید، فشار مداد بر روی کاغذ را کم کنید.
3. با محوکن یا دست، انتقال را نرم کنید.

اشتباهات رایج و نحوه اصلاح

لبه‌های خیلی زبر: چنانچه لبه های راندو آسمان تان زبر و ناصاف است، از بلندر یا لایه روشن روی لبه‌ها استفاده کنید تا صاف شوند.

ابرهای خیلی سفید/صاف: با اضافه کردن سایه و هایلایت حجمی طبیعی‌تر می‌شوند.

عدم توجه به منبع نور ساختمان. اگر آسمان روشن است، ساختمان باید سایه و نور متناسب داشته باشد و هماهنگی مهم است.

این مطلب را از دست ندهید: لکه گذاری سایت پلان

The post راندو آسمان و نکات ایجاد آن با مداد، ماژیک و آبرنگ appeared first on همستان.

شیوه های معماری یونان

به طور کلی، آثار معماری کلاسیک یونان بر اساس شیوه های خاص ساختمانی بنیاد شده‌اند. کهن ترین شیوه های معماری یونانی شامل سه دستور (نظام) کلاسیک که معماری یونانی را تعریف می‌کند؛ این سه دستور عبارتند از:

1. دستور دوریک (Doric order).
2. دستور یونیک (Ionic order).
3. دستور کورینتی (Corinthian order).

هریک از دستورات بالا، امروزه به نوعی در طراحی معماری ساختمان هایی که قرار است طرح نمای آن ها به شیوۀ کلاسیک یا رومی اجرا شوند، به شکلی نوین و مدرن پیاده سازی شوند. در ادامه، توضیحات کاملی راجع به نظام های دستوری معماری یونان ارائه شده است.

1- دستور دوریک

نظام یا دستور دوریک یا دوریسی، قدیمی ترین، سخت ترین و اصلی ترین شیوه از شیوه های معماری یونان است. نام این شیوه از سرزمین مرکزی یونان گرفته شده است. ویژگی شاخص نظام دوریک، استحکام و سادگی آن است. در معماری یونانی، ستون‌هایی که بر اساس دستورات دوریک ساخته می‌شدند، دارای ویژگی های زیر بودند:

• طراحی عظیم و بدون پایه که مستقیماً از استایلوبات بلند می‌شوند. استایلوبات (stylobate) پایه‌ای پیوسته است که ردیفی از ستون‌ها روی آن قرار می‌گیرند.
• ستون هایی با محور نسبتا کوتاه و بدون شیار در قسمت پایین.
• قاعده ستون ها دایره‌ای است و از پایین به بالا، از قطر دایره کاسته می‌شود.
• سطح بدنه ستون، با شیارهای کم عمق عمودی به نام قاشقی ها تزئین شده است.
• بخش بدنه با یک خط افقی معروف به گلوبند یا گلویی، به سر ستون متصل می‌شود.
• سرستون ساده، متشکل از یک قسمت فوقانی صاف به نام اکینو و یک قسمت مستطیل شکل تحتانی است.
• فریز (frieze) یا حاشیه زینتی متناوب بین تریگلیف (سه نوار عمودی) و متوپ (پانل های تزئینی).

آثاری از شیوه معماری دوریک یونان

نمونه هایی از آثار معماری یونانی که نظم دوریک در آن‌ها به چشم می‌خورد عبارتند از:

• پارتنون: معبد پارتنون در در مکان مقدس آکروپولیس آتن ساخته شد و به الهه آتنا اختصاص داشت. این معبد هشت ضلعی، نمادی درخشان از معماری دوریک است که تناسب زیبا و طراحی باشکوه این شیوه معماری یونان را برجسته می‌کند.
• معبد آپولو در دلفی: معبد آپولو که ترکیبی از معماری دوریک با محیط طبیعی چشمگیر بود، به عنوان یک مرکز مهم مذهبی و عبادی عمل می کرد.
• معبد زئوس در المپیا: این معبد در حدود 460 سال قبل از میلاد ساخته شده است و به خاطر حاشیه زینتی (frieze) باشکوه و عظمت معماری خود مشهور است. معبد زئوس در شهر آتن ساخته شد. نظام دستوری معماری این معبد عمدتاً بر اساس دوریک است، اما بخشی از تزئینات آن سبک کورینتی را در خود جای داده است که بر غنای تزئینی تأکید دارد.

2- شیوه های معماری یونان؛ ایونیک

شیوۀ ایونیک یا ایونایی، منسوب به سرزمین ایونا در ترکیه است. صلابت، استواری و رسمیت سبک ایونیک، کمتر از شیوۀ دوریک است. این شیوه معماری یونان را می‌توان در برخی از پرستشگاه های متعلق به قرن ششم قبل از میلاد دید. شیوه ایونیک به ظرافت و زینت خود معروف است. ستون های ایونیک باریک تر و مزین‌تر از ستون های دوریک هستند و این امر، ظاهر سبک تری به آنها می بخشید. ایونیک دارای مشخصه های زیر است:

• شیوه ایونیک با پایه و سرستون مارپیچ متمایز می‌شود.
• طرح ستون این شیوه، به بیننده از هر طرف دید مشابهی می دهد.
• نسبت ارتفاع به قاعده ستون در این شیوه 9 به 1 و 10 به 1 است؛ یعنی نسبت به ستون دوریک بلندتر است.
• بدنه ستون ها در مقایسه با دوریک نازکتر است، اغلب با شیارهایی که از بالا به پایین امتداد دارند.
• تعداد شیارهای روی بدنۀ ستون 24 عدد است.
• سرستون های تزئین شده با طومارها که حس سبکی و تجلل می‌دهد.
• حاشیه های زینتی پیوسته که اغلب با مجسمه یا کتیبه تزئین شده است.

تغییر شکل سر ستون ها در شیوه ایونیک

مهمترین عنصری که شیوه ایونیک را از نظام دوریک مجزا می کند، تغییر شکل سر ستون ها است. در شیوۀ ایونیک، ستون سنگی بجای اینکه مستقیماً روی سکوی پله دار (استیلوبات) قرار داده شود، بر روی پایه ستون دایره ای شکلی که از سنگ یکپارچه تراشیده شده است و فرو رفتگی هایی نیز دارد، قرار می‌گیرد. این سنگ حجاری شده بر روی یک لوح سنگی مربع شکل قرار دارد که به این نوع پایه ستون در شیوه ایونیک، “توروس” گفته می‌شود.

در میان شیوه های معماری یونان، در نظام ایونیک، سطح جانبی شیارهای ستون ها در بیشتر موارد به صورت صاف و تراشیده شده است و گوشه ندارد. این در حالیست که در شیوه دوریک، خلاف این امر دیده می‌شود.

در شیوه ایونیک، تعداد شیارهای قاشقی بدون گوشه، چهار عدد بیشتر از تعداد شیارهای گوشه دار سبک دوریک است. در ایونیک، بخش پایینی “آنتا” به شکل مربع در انتهای دیوارهای مقصوره دیده می‌شود؛ این درحالی است که در شیوۀ دوریک ساده در نظر گرفته می‌شد.

بناهای ساخته شده به شیوه معماری ایونیک

آثار و بناهایی که بر اساس نظام دستوری ایونیک تا عصر حاضر باقی مانده اند و قابل توجه هستند، شامل موارد زیر است:

• معبد آتنا نایک: معبد آتنا در آکروپولیس، نمونه برجسته‌ای از نظام دستوری ایونیک در معماری یونانی است که به متوپ های تزئین شده و فریزهای هنری‌اش معروف است.
• معبد آرتمیس در افسس: این معبد که یکی از شگفتی‌های دنیای باستان به حساب می‌آید، عظمت نظام ایونیک را با جزئیات مجسمه سازی پیچیده ترکیب می‌کند.
• معبد آپولون در دیدیما ترکیه: آپولون معبدی بزرگ با دیوارهای ممتد و تزئینات مجسمه‌ای بود که تأثیر و تکامل نظام ایونیک را نشان می‌دهد.
• معبد ختئوم (ارختئون) در آتن.

3- کورینتی آخرین شیوه از شیوه های معماری یونانی

در میان شیوه های معماری یونان، کورینتی مجلل ترین نظام دستوری کلاسیک است و به دلیل پیچیدگی و جزئیاتی که دارد، متمایز می‌باشد. شیوه کرنتی در اواخر سده پنجم قبل از میلاد توسط معماری به نام «كاليماخوس» ابداع و به کار گرفته شد و به ناحیه گرنیت واقع در جنوب شرقی بخش مرکزی یونان منسوب است. اوج گسترش این شیوه در معماری یونان، از حدود سال ۳۰۰ قبل از میلاد است؛ در این زمان، نظام دستوری کرنتی در مورد ستون های بیرونی ساختمان ها مورد استفاده قرار می‌گرفت.

نظام کورینتی دارای ویژگی های زیر است:

• قطر ستون‌های کورینتی بسیار کمتر از ستون های دوریک و ایونیک است؛ محور ستون باریک و شیک است و با ظرافت قابل توجهی بالا می‌رود.
• سرستون های کرینتی با برگ‌های آکانتوس تزئین می‌شد که درجه بالایی از تزئینات را ارائه می‌دهد. سرستون‌ها با برگ‌های آکانتوس به صورت پیچ‌دار امتداد داده می‌شد.
• سر ستون های کرنتین کمال مطلوب یونانیان بود و از تمام جوانب دید یکسان داشت.
• حاشیه های تزئینی که گاه حاوی نقش برجسته‌های مجسمه‌سازی دقیقی هستند و درجه بالای مهارت هنری را نشان می‌دهند.

نمونه هایی از آثار و بناهایی که در دورۀ کلاسیک و بر اساس دستور کورینتی بنا شده اند عبارتند از:

• معبد آپولو در کورینث: این معبد با طرح با عظمت خود، شکوهی از نظم کورینتی را ارائه می دهد.
• معبد ونوس در روم: این معبد یک اثر متأخر است، اما در ساخت آن از کورینتی الهام گرفته شده است.

شیوه های دستوری که در بالا بیان شد، بعدها بر ایجاد و عملکرد برخی از سبک های معماری جهان، مثل سبک معماری رنسانس اثر گذار شد.

شیوه های معماری یونان؛ نظام (دستور) کورینتی

The post شیوه های معماری یونان: دوریک، یونیک و کورینتی appeared first on همستان.

در ادامه، توضیحات کامل حقوقی، شرایط استثنا و بایدها و نبایدهای استفاده از فضای زیر پله را بر اساس «قانون تملک آپارتمان‌ها» شرح داده ایم.

قوانین عمومی در مورد زیر پله آپارتمان

بنابر اصل کلی در رابطه با قانون زیر پله آپارتمان، زیر پله جزء مشاعات است.

طبق ماده ۲ قانون تملک آپارتمان‌ها، هر قسمتی از ساختمان که در سند اختصاصی (سند مالکیت هر واحد) به عنوان ملک اختصاصی یک فرد ذکر نشده باشد، جزء مشاعات است.

از آنجا که راه‌پله‌ها (پلکان) طبق قانون جزء مشاعات هستند، فضای زیرین آن‌ها (زیر پله) نیز به تبعیت از خود پله، جزء فضای عمومی و مشترک ساختمان محسوب می‌شود. این یعنی تمام مالکین ساختمان در آن سهم دارند و هیچ‌کس نمی‌تواند به تنهایی آن را تصرف کند. در قانون تملک آپارتمانها و آيين نامه مربوطه، قسمتهای مشاعی و اختصاصی هر ساختمان مشخص شده است و در 99 درصد ساختمان ها، زيرپله طبقه اول جزء مشاعات ساختمان است. مگر اینکه در سند رسمی خلاف آن قید شده باشد.

برای اطمینان صد درصدی از این موضوع، باید به صورت‌ مجلس تفکیکی یا اسناد تک ‌برگ آپارتمان‌ خود مراجعه کنید.

حالت معمول: در صورت‌ مجلس تفکیکی، اگر زیر پله آپارتمان به عنوان “انباری” یا “تاسیسات” متعلق به یک واحد خاص (مثلاً واحد ۱) ثبت نشده باشد، قطعا مشاع است.

حالت استثنا:  اگر سازنده ساختمان در زمان دریافت پایان کار و سند زدن، فضای زیر پله را به عنوان یک “انباری” مستقل تعریف کرده و آن را در سند یکی از واحدها (معمولاً واحد همکف) ثبت کرده باشد، آن فضا اختصاصی است و دیگر مشاع نیست. این حالت بسیار نادر است زیرا شهرداری‌ها معمولاً به دلیل مسائل ایمنی و آتش‌نشانی، اجازه ساخت انباری در زیر پله را نمی‌دهند.

قانون زیر پله آپارتمان (اگر مشاع باشد)

اگر مشخص شد که زیر پله مشاع است (که در ۹۹٪ مواقع چنین است)، قوانین زیر بر آن حاکم است:

1. ممنوعیت تصرف شخصی.
2. ممنوعیت قرار دادن وسایل شخصی.
3. ممنوعیت تغییر کاربری.

1- ممنوعیت تصرف شخصی

بر اساس قانون زیر پله آپارتمان ها و ساختمان ها، هیچ‌یک از ساکنان آپارتمان -حتی مدیر ساختمان یا ساکن طبقه همکف- حق ندارد با گذاشتن درب، قفل زدن، یا دیوارکشی، زیر پله را مسدود کند و آن را به انباری شخصی تبدیل کند.

2- ممنوعیت قرار دادن وسایل

گذاشتن وسایل شخصی مانند دوچرخه، کالسکه، کمد، کفش و جاکفشی در زیر پله، اگر مزاحم تردد دیگران باشد یا نمای ساختمان را زشت کند، ممنوع است. حتی اگر مزاحم نباشد، چون فضای مشاع است، نیاز به رضایت همه دارد.

3- تغییر کاربری

هرگونه تغییر در زیر پله (مثلاً تبدیل آن به اتاقک سرایداری یا محل نگهداری وسایل نظافت) نیازمند دریافت مجوز از شهرداری و رضایت ۱۰۰ درصدی تمام مالکین است. تصمیم اکثریت (مثلاً رای مدیر و چند همسایه) کافی نیست؛ چون بحث تغییر در مالکیت مشاع است. توجه داشته باشید، اگر زیرپله ساختمان شما، از استحکام سازه ای مناسب برخوردار نباشد، تغییر کاربری آن می‌تواند منجر به خطرات جدی برای ساکنان ساختمان شود. به عنوان مثال، استفاده از زیرپله به عنوان محل پارک خودرو یا موتور سیکلت، در صورت نشت بنزین و جرقه، انفجار در زیر “شاه‌تیر” اصلی پله رخ می‌دهد که می‌تواند منجر به تخریب راه پله و حبس شدن ساکنین شود. به همین دلیل است که قانون زیر پله آپارتمان، پارک اتومبیل در فضای زیر پله را ممنوع اعلام کرده است.

ساختمان هایی که اقدام به تغییر در کاربری زیرپله خود کرده اند، ملزم به دریافت گواهی عدم خلاف خواهند شد. همچنین لازم است گواهی پایان کار مجدد برای ساختمان خود تهیه کنند. توجه داشته باشید که اگر ساخت انباری در زیر راه پله برای ساختمان شما تخلف محسوب شود، شهرداری به شما برگه مفاصا حساب نخواهد داد.

اجاره یا فروش زیرپله!

سؤال دیگری که ممکن است پیرامون قانون زیر پله در آپاتمان ها مطرح شود، این است که آیا می‌توان زیر پله را اجاره داد یا فروخت؟

به هیچ عنوان نمی‌توان زیر پله را فروخت و اجاره داد؛ زیرا مشاعات قابل انتقال و فروش به غیر نیستند.

امکان اجازه دادن برای استفاده اختصاصی با توافق همه ساکنان آپارتمان وجود دارد. مثلاً اگر همه ساکنین ساختمان به صورت کتبی توافق کنند، می‌توانید اجازه دهید که یکی از واحدها (مثلاً واحدی که دوچرخه دارد) از آن فضا برای پارک کردن دوچرخه استفاده کند. این توافق به معنای مالکیت آن فرد نیست و قابل لغو است می‌باشد.

برخورد قانونی با متخلف

اگر یک یا تعدادی از همسایگان شما، بدون رضایت دیگران، فضای زیر پله تصرف کرده است (مثلاً دور آن را تیغه کشیده یا قفل زده است) و قانون زیر پله آپارتمان را نفی کردند، شما مجاز هستید مراحل زیر را طی کنید.

1. تذکر شفاهی: در مرحلۀ اول به شخص یا اشخاص خاطی تذکر دهید. این تذکر توسط مدیر ساختمان و به صورت شفاهی بیان شود.
2. اظهار نامه قضایی: چنانچه تذکر شفاهی کارساز نشد، یک اظهار نامه تنظیم کنید. این اظهار نامه را از طریق دفاتر خدمات الکترونیک برای مخاظب یا مخاطبین که زیر پله را تصرف کرده اند، ارسال نمایید. به این ترتیب، شما به عنوان اعضای آپارتمان، به افراد خاطی یک اخطار رسمی داده اید.
3. شکایت: چنانچه ساکنان خاطی آپارتمان، با دریافت پیام اظهار نامه قضایی نیز اقدام به برطرف کردن تخطی خود ننمودند، می‌توانید شکایت کنید. طرح دعوی “رفع تصرف عدوانی” یا “ممانعت از حق” در شورای حل اختلاف محل است. دادگاه حکم به تخریب ساخت ‌و ساز غیر مجاز و تخلیه فضا خواهد داد.

قانون انباریِ واقع در زیر پله آپارتمان

در برخی آپارتمان ها و ساختمان ها، سازنده ساختمان در زمان ساخت، در قسمت زیر پله، یک انباری ایجاد کرده است. حال ببینیم انباری که در زیرپله ساخته شده است، برای ساکنان آن ساختمان یا آپارتمان چه حکمی دارد؟

طبق ماده ۵۵ قانون تملک آپارتمان‌ها:

«انباری واقع در زیرپله و زیرزمین، محل قرار دادن وسایل سرایدار است. بنابراین، هیچ یک از همسایگان یا اعضای آپارتمان، مجاز نیستند از این فضا (انباری موجود در زیر پله) استفاده اختصاصی داشته باشند.

سؤالات متداول پیرامون قانون زیر پله آپارتمان

1. آیا زیر پله جزء مشاعات است؟ بله؛ در اغلب موارد زیر پله جزء مشاعات است.
2. زیر پله مال کدام واحد است؟ در 99 درصد موارد زیر پله مشاع است و مالکیت مطلق برای هیچ یک از اعضای آپارتمان ندارد. مگر اینکه در سند یکی از اعضای ساختمان ذکر شده باشد که “انباری زیر پله” متعلق به واحد x (نام واحد) است.
3. بر اساس قانون زیر پله آپارتمان، مالکیت انباری زیر پله متعلق به چه کسی است؟ متعلق به سرایدار ساختمان است. مگر اینکه در سند یکی از اعضای ساختمان، این انباری به طور قانونی برای او ثبت شده باشد.
4. برای اطمینان از اینکه انباری موجود در زیر پله متعلق به یکی از واحدهای ساختمان است یا خیر، چکار کنم؟ این مورد در صورت مجلس تفکیکی آپارتمان درج می گردد. بنابراین، لازم است صورت مجلس تفکیکی آپارتمان مربوطه را چک کنید.
5. آیا هر آپارتمانی می‌تواند قوانین خاصی برای زیر پله ساختمان خود وضع کند و داشته باشد؟ بله. اما توجه داشته باشید که این قوانین باید آگاهانه و اصولی باشد. به عنوان مثال، از پارک کردن خودرو و بارگذاری بیش از حد در فضای زیرپله پرهیز کنید. زیرا اگر زیر پله روی فونداسیون طراحی نشده باشد، وجود وسایل سنگین می‌تواند باعث نشست کف یا ایجاد رطوبت و آسیب به پایه‌های راه‌پله شود.

جهت اطلاع از قوانین قسمت های اختصاصی و اشتراکی آپارتمان ها، نگاهی بر دستور العمل تفکیک آپارتمان ها بیندازید.

انباری زیر راه پله متعلق به چه کسی است؟

The post قانون زیر پله آپارتمان؛ آیا زیرپله جزء مشاعات است؟ appeared first on همستان.